Nhà thơ Lâm Xuân Vi mang phù sa về cõi không mùa

Nhà thơ Lâm Xuân Vi

Mai Văn Phấn

Nhà thơ Lâm Xuân Vi vừa rời cõi tạm lúc 8g00 ngày 31/3/2026 tại nhà riêng, để lại khoảng trống vắng trong lòng người thân, bạn bè và văn giới. Sự ra đi của ông – người kỹ sư thủy lợi, thi sĩ của những dòng sông quê – như nhịp lặng bất ngờ, khi một trái tim từng bền bỉ chở nặng phù sa đời sống và thi ca đã ngừng nghỉ. Ông ra đi vào những ngày cuối xuân, khi những mầm xanh ông nâng niu suốt dọc đời mình đã kịp lớn lên, đủ sức đón nhận nắng gió, như sự gửi trao trọn vẹn trước khi khép lại hành trình.

Một đời tận tụy với quê hương, với thi ca và những giá trị nhân văn bền bỉ, nay khép lại trong niềm tiếc thương sâu sắc. Những ai từng gặp ông, đọc thơ ông, hay chỉ một lần chạm vào những câu chữ chân tình giàu cảm xúc, đều cảm nhận rõ một giọng thơ giàu ân nghĩa, lặng lẽ mà bền bỉ. Nhà thơ ra đi, “chầm chậm”, như chính tên một tập thơ của Lâm Xuân Vi – “Chầm chậm sang thu” (NXB Hội Nhà văn, 2005) – để lại phía sau những dải phù sa ân tình còn ấm hơi người.

Sinh ngày 21/11/1942 tại vùng quê Tùy Hối, Gia Tân, Gia Viễn (Ninh Bình), nhà thơ Lâm Xuân Vi mang trong mình cốt cách của người con đồng đất, lớn lên cùng nhịp chảy của sông nước và mùa màng. Là kỹ sư thủy lợi, ông gắn bó cả đời với những công trình, với dòng chảy, với việc dẫn nước, giữ nước; và cũng từ đó, ông lặng lẽ vun đắp một dòng chảy khác – dòng chảy thi ca. Hành trình sáng tác của ông trải dài qua nhiều tập thơ: từ “Mưa nắng sông quê”, “Nắng ngày xa”, “Muộn mằn”, “Trăng riêng”, đến “Lời cỏ may”, “Lục bát đi tìm”, “Sau phía cơn mưa”, “Nẻo vòng tìm yêu”, “Chầm chậm sang thu”, “Phúc nhà”… Mỗi tập thơ là một chặng lắng đọng của tâm hồn, nơi ông gửi gắm những suy tư về con người, về đời sống, về những điều tưởng như nhỏ bé mà bền sâu.

Những giải thưởng văn học ông nhận được qua nhiều năm tháng – từ giải Nhì thơ Hà Nam Ninh (1987–1988), giải A thơ Ninh Bình (1995), đến các giải thưởng của văn học Trương Hán Siêu và Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam cho các tập “Trăng riêng”, “Lời cỏ may”, “Sau phía cơn mưa” – không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là minh chứng cho một hành trình sáng tạo bền bỉ, âm thầm mà không ngừng tự làm mới mình.

Giá trị tư tưởng trong thơ Lâm Xuân Vi trước hết nằm ở tình yêu con người và niềm tin vào điều thiện lành. Thơ ông thường hướng về những phận người nhỏ bé, những số phận lặng lẽ, nhưng luôn được nâng đỡ bởi một tấm lòng bao dung. Triết lý sống ấy được gửi gắm giản dị qua những câu thơ: “Hồn thơ giản dị khiêm nhường/Bứt từ gan ruột máu xương từng lời/Nỗi niềm thổn thức thơ tôi/ Bớt đi câu chữ dong chơi vô hồn/ Bớt phù phiếm, bớt phô trương/ Biết chia sẻ với đời thường đơn đau”. Ở đó, người đọc bắt gặp thái độ sống chân thành, tự giữ mình trước những xô lệch của đời sống, và kiên trì hướng về sự cảm thông, sẻ chia.

Quê hương, nguồn cội là mạch ngầm xuyên suốt trong toàn bộ sáng tác của ông. Những dòng sông, bãi bồi, cánh đồng, mùa màng… hiện lên cụ thể, mang ý nghĩa biểu trưng. Ông viết về quê hương bằng tất cả sự gắn bó máu thịt: “Lưng còng lệch dáng mẹ đi/Thơ đành thất luật mỗi khi trở trời...”, “Bể dâu ngàn vạn nẻo vòng/Nẻo nào cũng một nẻo trong tim mình...”. Hay những câu thơ đau đáu: “Mỹ nhân, Ngọc Mỹ nhân ơi/Tim em thổn thức chi lời lặng câm/Dẫu ngàn năm, dẫu triệu năm/Càng tươi non với phút lòng mình yêu”. Những câu thơ mở ra không gian trầm lắng, nơi cảm thức về thời gian và ký ức đan cài trong nhịp điệu chậm, sâu lắng, gợi nên chiều sâu suy tưởng mà vẫn giữ được sự giản dị, gần gũi.

Thơ Lâm Xuân Vi mang giọng điệu chậm rãi, trầm lắng, giàu suy tư. Ông có sở trường với thể lục bát, nhưng không dừng lại ở khuôn thức quen thuộc, mà luôn tìm cách làm mới bằng nhịp điệu linh hoạt và cách tổ chức câu thơ giàu nội lực. “Sum suê cảnh sắc vườn nhà/ Phúc trời lộc đất ngày qua độ ngày”; “Hiển linh tự cội nguồn xa/ Rưng rưng dội mạch tim ta máu hồng”. Nhịp thơ ấy như nhịp sống ông đã chọn, lặng lẽ, bền bỉ và thấm sâu.

Hình ảnh thơ của ông giàu tính biểu tượng, đặc biệt là hình ảnh dòng sông – một ẩn dụ xuyên suốt cho sự bồi đắp và tiếp nối. “Biết mai này ai còn với ta không/ Để ngẫm ngợi chầm chậm chiều thu đến/ Tìm tán phượng xanh soi kỷ niệm/ Vì cội nguồn dâng hiến – sông trôi”. Dòng chảy ấy không chỉ gợi sự trôi đi, mà còn gợi một cách lưu dấu, ở lại trong những gì đã trao gửi, đã vun đắp, đã lặng lẽ dâng hiến cho đời.

Nhà thơ Lâm Xuân Vi đã mang “phù sa” của một đời sống tận tụy và tâm hồn nhân hậu về cõi không mùa. Nhưng những gì ông để lại – những vần thơ lặng lẽ mà bền bỉ vẫn tiếp tục bồi đắp cho đời sống tinh thần của người đọc, như những bãi bồi âm thầm mở rộng theo năm tháng, nuôi dưỡng ký ức và tình người.

Với những ai từng gặp gỡ, nhà thơ Lâm Xuân Vi luôn để lại ấn tượng về một tâm hồn rộng mở, quảng bác và giàu lòng nhân hậu. Ông sống chân thành, giản dị, luôn biết lắng nghe và chia sẻ. Nụ cười hiền hậu, giọng nói ấm áp thấm đẫm tình người của ông như vẫn còn đây, trở thành phần ký ức không thể phai mờ trong lòng bạn bè, đồng nghiệp và người đọc. Ở ông, thơ và người không tách rời, mà cùng bắt nguồn từ một trái tim biết yêu thương và lặng lẽ nâng đỡ những điều bình dị nhất của đời sống.

Xin cúi đầu bái biệt ông. Và tin rằng, ở miền không mùa, miền mây trắng thanh khiết, thi sĩ Lâm Xuân Vi vẫn đang tiếp tục bồi đắp phù sa – lặng lẽ, bền bỉ, như chính cuộc đời và thi ca mà ông đã sống và đã gửi lại.

Ninh Bình, 31/3/2026

M.V.P