Trò chuyện với học sinh khối chuyên Văn –

Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội

Ngày 21/3/2026, tôi được Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ (Hà Nội) mời trò chuyện cùng các em học sinh khối chuyên Văn. Buổi gặp gỡ thật đầm ấm, ý nghĩa. Tôi như được tiếp thêm năng lượng từ sự trong trẻo, say mê và khát vọng hiểu biết của các em. Điều để lại ấn tượng sâu đậm hơn cả chính là những câu hỏi các em đặt ra, cho thấy một ý thức văn chương mới mẻ, hiện đại mà vẫn mang căn tính Việt đang hiện diện rõ nét.

Các em bày tỏ những băn khoăn về bản chất của thơ đương đại, đồng thời muốn biết tôi quan niệm thế nào về cái tôi nghệ sĩ, và liệu những biến động của đời sống xã hội có làm thay đổi cái tôi ấy hay không. Từ đó, câu chuyện đi sâu hơn vào hành trình sáng tạo, khi các em đặt vấn đề về vai trò của trải nghiệm sống và trải nghiệm ngôn ngữ. Ở tầng sâu hơn, các em chạm tới chính khoảnh khắc hình thành bài thơ, cũng như tự hỏi liệu người viết có khi nào không hiểu hết chính tác phẩm của mình. Các em cũng quan tâm đến tính dễ hiểu và khó hiểu trong một tác phẩm văn học, đặt ra khả năng về những chủ ý nghệ thuật ngầm ẩn phía sau trang viết.

Những câu hỏi về cách tân thơ cho thấy một ý thức tiếp nhận văn học đáng trân trọng: các em suy nghĩ về nguyên nhân khiến một bài thơ cách tân có thể thất bại, về khả năng người viết chủ động phá vỡ cái đẹp sẵn có để đi xa hơn, và cả cảm giác nhìn lại những chặng đường đổi mới, liệu có sự luyến tiếc nào không. Từ đó, mối quan hệ giữa nhà thơ và người đọc cũng được đặt ra, khi các em tự hỏi một bài thơ có còn tồn tại nếu thiếu sự đồng cảm, và làm thế nào để không thỏa hiệp với thị hiếu mà vẫn giữ được người đọc; đồng thời băn khoăn về khả năng thơ cách tân có thể chinh phục số đông trong tương lai. Các em còn mở rộng câu chuyện ra bối cảnh văn học, so sánh sự vận động của thơ Việt Nam với thế giới, đặt vấn đề về sự chậm phát triển của thi pháp, cũng như lý giải vì sao những hệ hình như Thơ mới vẫn có sức chi phối lâu dài.

Không dừng lại ở hiện tại, các em còn hướng về tương lai khi đặt vấn đề về sự phát triển của AI và khả năng nó có thể sáng tác thơ. Từ đó, các em suy nghĩ về hướng đi của việc học văn để giữ cho con người “trở nên người hơn”, cũng như về vai trò của nhà thơ trong một thế giới đang biến đổi nhanh chóng.

Và cuối cùng, những câu hỏi lắng lại ở tầng sâu của đời sống sáng tạo: liệu có lúc nào tôi đã muốn ngừng viết, điều gì giữ tôi lại trên hành trình ấy; nếu bắt đầu lại, tôi có viết khác đi không; bài thơ tâm đắc nhất có phải cũng là bài thơ gây nhiều đau đớn nhất cho tác giả; và nếu chỉ có thể gửi lại một điều duy nhất về thơ cho các em, sẽ là điều gì.

Qua buổi trò chuyện này, tôi thấy vui hơn và thêm vững tin rằng một thế hệ bạn đọc mới đang hiện diện, mẫn cảm hơn, sâu sắc hơn và dám đi đến tận cùng những tự vấn, khao khát của mình. Tôi chúc các em giữ được ngọn lửa ấy thật lâu bền, biết lắng nghe thế giới bằng tất cả sự tinh tế của tâm hồn, và không ngừng nuôi dưỡng một đời sống nội tâm phong phú. Mong rằng, dù các em có trở thành người viết hay không, thì văn chương vẫn luôn ở lại như một nguồn sáng âm thầm, giúp các em hiểu mình, hiểu người và bước đi vững vàng hơn trong cuộc sống.

Tôi cũng muốn bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo – những người đã âm thầm, bền bỉ vun đắp cho các em bằng tất cả lòng yêu nghề và tình yêu văn chương. Chính sự tận tâm ấy không chỉ truyền trao tri thức, mà còn khơi dậy trong các em niềm say mê khám phá và dũng khí tìm kiếm những con đường riêng trong đời sống tinh thần.

Chúc các em học sinh luôn giữ được sự trong trẻo của tâm hồn và lòng can đảm đi đến tận cùng những giấc mơ của mình!

Xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất tới Cô giáo Doãn Thị Đông và Cô giáo Nghiêm Thị Thanh Huyền, luôn an vui, giữ trọn niềm say mê với nghề, để ngọn lửa văn chương từ các cô tiếp tục được lan tỏa bền bỉ qua nhiều thế hệ học trò!

Mai Văn Phấn