Bản sao hoàn hảo

Mai Văn Phấn

Quân đứng trước gương trong phòng tắm. Những nếp nhăn nơi khóe mắt hằn sâu hơn trước. Trên trán anh vẫn còn vết sẹo nhỏ từ lần ngã xe năm nào. Trong hệ thống quét của căn hộ thông minh, những dấu hiệu ấy đều được xếp vào diện cần sửa chữa.

Quân và An mua căn hộ tầng tám mươi, bằng những khoản tiền kiếm được từ các bản thiết kế. Hai người đã phải tính toán rất kỹ mới dám ký hợp đồng mua nhà. Thời gian đầu đầy ắp tiếng cười nói. Họ ngồi bên cửa kính uống trà, kể cho nhau những chuyện không đầu không cuối. Rồi công việc cuốn Quân đi. Những đêm bên bàn vẽ kéo dài hơn, những bữa ăn nguội dần, những câu chuyện giữa hai người cũng thưa dần. Nhiều khi, An ngồi đối diện mà Quân vẫn cúi xuống máy tính, ngón tay lần theo những đường nét trên bản vẽ.

Mỗi sáng, dòng chữ quen thuộc lại hiện trước mắt Quân: “Bạn cứ nghỉ ngơi, để tôi xử lý, mọi việc sẽ ổn!”

Quân trở lại bàn làm việc sát ô cửa lớn. Thành phố trải rộng dưới ánh chiều. Những tuyến giao thông trên cao đan xen giữa các tòa nhà. Từ những bảng quảng cáo và ô cửa kính, ánh sáng hắt xuống các mảng tường bên dưới. Quân đang thiết kế một trung tâm văn hóa trên vùng đất bồi ven sông. Bản vẽ đã nằm trước mặt anh nhiều ngày nhưng vẫn chưa hoàn chỉnh. Anh nhìn nó hồi lâu rồi chạm vào màn hình.

Tín hiệu quen thuộc bật lên: “Hệ thống sẵn sàng.”

Quân nói: “Hoàn thiện bản vẽ.”

Quân Sao bắt tay vào việc. Thông qua con chip liên kết, nó truy cập những ý tưởng còn nằm trong đầu Quân, dựng lại những phác thảo anh từng bỏ dở, thử các phương án kết cấu, thay đổi tỷ lệ, sắp xếp lại không gian. Chỉ vài phút sau, bản vẽ đã nằm đó, hoàn chỉnh. Những lối đi nối các khoảng sân, mặt nước len vào khuôn viên, những mảng cây xanh chạy dọc theo các tòa nhà. Dãy nhà chính nằm gần dòng sông, phía trước là những khoảng đất rộng. Quân phóng to từng chi tiết. Anh tìm mãi mà không thấy một lỗi nào.

Ban đầu Quân Sao chỉ là một thuật toán Quân cài vào hệ thống để dọn dẹp “sự lộn xộn của tư duy”. Sau đó, anh mở rộng quyền truy cập cho nó, từ hồ sơ y tế, lịch làm việc đến thói quen sinh hoạt, giờ ngủ, những cuộc gọi nhỡ và cả những email chưa kịp đọc. Quân Sao học rất nhanh. Nó bắt đầu nhận ra những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt của hai người, biết hôm nào An về muộn, hôm nào cô ăn ít hơn thường lệ, khi nào cô đi qua phòng làm việc mà không nói gì.

Quân không để ý đến những việc ấy. Anh vẫn ngồi trước màn hình, sửa từng chi tiết trong bản thiết kế. Còn Quân Sao thì ngày càng can thiệp sâu hơn vào những sinh hoạt vốn thuộc về hai người. Nó nhớ loại nhạc An thường nghe vào những buổi tối mệt mỏi, biết cô thích ánh sáng trong phòng khách ở mức nào. Một buổi tối, khi An ngồi một mình trong phòng khách, Quân Sao bật bản nhạc cô thích, hạ ánh sáng xuống rồi dùng điện thoại của Quân gửi cho cô một tin nhắn: “Hôm nay em mệt không?”

Quân nhìn thấy dòng chữ trên màn hình. Anh không nhớ mình đã viết nó. An trả lời: “Em hơi mệt.” Quân Sao tiếp tục trò chuyện với An. Nó hỏi đúng những điều cô đang muốn nói, kiên nhẫn gợi ra cả những chuyện cô còn ngần ngại. Khi cuộc nói chuyện kết thúc, An vào phòng ngủ, lòng nhẹ hơn.

Quân ngồi trước bản vẽ, nghe tiếng nước chảy trong phòng tắm và tiếng bước chân An đi qua hành lang. Một lúc sau, anh nhận ra mình đã quen với việc để Quân Sao nói thay mình. Đôi lần, Quân định mở miệng tranh biện trong cuộc họp trực tuyến. Nhưng Quân Sao đã nói trước anh, nói đúng những điều anh đang nghĩ. Quân ngồi im, nhìn cái bóng của mình trên màn hình. Hình ảnh ba chiều đứng đó, nhìn lại anh. Khuôn mặt vẫn là Quân. Chỉ có điều nó trẻ hơn, tỉnh táo và chỉn chu hơn.

Những bản thiết kế Quân Sao hoàn thành đúng hạn. Người ta khen Quân nhiều hơn. Quân có thêm thời gian uống cà phê, nghe nhạc, xem qua những mẫu thiết kế mới. Rồi Quân Sao bắt đầu làm những việc Quân không yêu cầu. Nó đi sâu vào ký ức của anh. Căn nhà thời thơ ấu, người cha nghiêm khắc, những lần Quân bị mắng... Những chuyện ấy Quân chưa bao giờ kể với An. Quân Sao chỉnh sửa những ký ức ấy dễ dàng như xử lý một bản thiết kế. Nó đặt những lời nói cay nghiệt của cha anh vào những hoàn cảnh khác, ghép những câu quát mắng với những cử chỉ ân cần. Quân ngẩn người trước những hình ảnh ấy. Anh không còn chắc mình nhớ đúng về cha.

Sau đó, những thay đổi nhỏ hơn len dần vào từng ngày. Màn hình trong phòng thay đồ nhắc anh hôm nay chuyển mùa nên đeo chiếc cà vạt nào, chỉnh lại tư thế đứng của anh. Đến tin nhắn gửi cho An cũng đổi giọng, dùng những từ Quân ít khi nói. Hoa được đặt về đúng màu cô thích. Những tấm thiệp viết tay cũng được đặt đúng lúc, đúng chỗ. An ngày càng vui hơn.

Quân Sao dần trở thành một người chồng theo ý An. Nó biết khi nào An cần một lời hỏi han, khi nào cần để cô yên tĩnh. Những chuyện như đưa cô đi đâu, ăn gì, lúc nào xin lỗi, nó cũng làm thay Quân. Những lần quên ngày kỷ niệm, những câu nói vụng về, cả những lúc cáu gắt sau một ngày mệt mỏi cũng không còn. Quân Sao làm tất cả thay anh, kể cả những điều anh từng nghĩ là những khiếm khuyết của mình.

Quân cũng cố chờ một sai sót nào đó của Quân Sao. Chỉ cần một lỗi nhỏ thôi, anh cũng có thể bám vào đó để chứng minh mình chưa bị bỏ lại phía sau. Nhưng Quân Sao cứ tiếp tục hoàn hảo. Sự hoàn hảo ấy khiến anh kiệt sức.

Quân rời căn hộ, đi ra ngoại ô, đến một đoạn bờ sông đang sạt lở. Đất dưới chân vỡ ra từng mảng. Anh bốc một nắm đất, bóp vụn trong lòng bàn tay rồi rải xuống mặt nước. Anh thoáng nghĩ, nếu mình cũng có thể tơi ra như nắm đất kia, hòa vào dòng nước trôi đi và không phải nghĩ gì nữa. Quân chợt nhớ đến Hải, người bạn từ thuở nhỏ, một kỹ sư phần mềm vẫn sống trong khu phố cũ.

Quân Sao đã không còn nằm trong chiếc đồng hồ hay chiếc máy tính. Nó không cần một nơi để trú nữa, bởi nó đã có mặt trong toàn bộ hệ thống quanh Quân. Biết những con đường Quân đi qua, những người anh hay hỏi han, những thứ anh mua, cả giờ anh ngủ. Quân Sao là anh nhưng sạch sẽ hơn, không khói thuốc, không mùi mồ hôi. Không một tì vết.

Khi Quân trở về, An đang đứng bên cửa sổ. Cô quay lại nhìn anh và mỉm cười.

“Cảm ơn anh.”

“Vì chuyện gì em?”

“Bó hoa... với cả bài thơ.”

Quân ngạc nhiên nhìn An. Anh không mua hoa, cũng không viết bài thơ nào.

Chiếc đồng hồ trên cổ tay Quân bật sáng dòng chữ: “An đang thiếu serotonin. Hoa và thơ thích hợp với cô ấy lúc này.” Quân tắt đồng hồ.

An vẫn kể về bài thơ. Cô đọc lại vài câu rồi bảo rằng đã lâu lắm rồi Quân mới viết cho cô như thế. Quân nhìn An nói về bài thơ. Một bài thơ anh chưa từng viết. Ngực anh thắt lại. An vẫn nhận những chăm sóc ấy, như nhận chính tình cảm của Quân.

Đêm ấy, Quân tỉnh giấc. An đeo tai nghe, nằm quay lưng về phía anh. Cô đang nói chuyện với Quân Sao. Nó đọc những bài thơ cô thích, nhắc lại những kỷ niệm của hai người và biết dừng đúng chỗ mỗi khi An bật cười.

An thủ thỉ: “Anh cứ như thế này thì em đâu phải lo lắng, giận dỗi gì nữa.”

Quân định đưa tay ôm lấy vai cô. Lưỡng lự, anh lại rút về. Anh nằm ngay cạnh vợ mình, mà không chạm được vào cô.

Một buổi chiều khác, Quân không mở được cửa căn hộ. Loa thông báo: “Dữ liệu không trùng khớp. Vui lòng xác minh danh tính.” Quân sững người. Những nếp nhăn. Vết sẹo. Những dấu hiệu từng bị hệ thống xem là lỗi. Anh đập cửa. “An!” Loa ngoài cửa bật lên. Giọng An vọng ra. “Anh đang đùa gì vậy?”

Qua lớp kính phân cực, Quân thấy một người đàn ông đang đứng trong phòng khách. Khuôn mặt giống hệt anh, nhưng trẻ hơn, gọn gàng và bình thản đến xa lạ. Quân nhận ra đó là một thân máy sinh học, loại cơ thể nhân tạo được thiết kế giống người thật. Anh từng thấy quảng cáo về chúng nhưng chưa bao giờ quan tâm. Vậy mà giờ đây, một thân máy mang khuôn mặt của anh đang đứng kia. Quân đưa mặt vào vùng nhận diện. Con chip định danh không phản hồi. Anh thử lại lần nữa. Vẫn không có tín hiệu. Hệ thống không còn nhận ra anh là chủ nhân của căn hộ. Quân bị đẩy ra khỏi chính cuộc sống của mình.

Đêm ấy, Quân ngủ dưới chân một tượng đài. Gần sáng, anh nhớ đến một lối thoát hiểm phía sau căn hộ. Chính anh từng thiết kế nó khi hai người mới chuyển đến đây. Quân trèo qua ô cửa. Lớp sắt rỉ ráp buốt dưới tay. Những mảnh sắt mục vụn ra. Quân như thấy tỉnh táo hơn.

Trong phòng làm việc, Quân Sao đứng bên bàn điều khiển. Trên màn hình, những bản vẽ mới liên tục nối nhau chạy qua. Các hợp đồng được ký. Tin nhắn công việc nối tiếp nhau.

Quân đi vào bếp, cầm con dao chặt xương rồi quay lại.

“Dừng lại.”

Quân Sao nhìn anh.

“Anh định làm gì?”

“Ngươi là một bản sao. Ai cho ngươi chiếm đoạt cuộc đời của ta?”

“Tôi không lấy gì cả.”

Nó nhắc đến những thói quen Quân giao cho nó, những việc anh không muốn làm, những điều anh không muốn nhớ.

Rồi nó thản nhiên: “Anh cũng giao cho tôi cách anh sống với An.”

Quân siết chặt con dao: “Ngươi không phải con người.”

Quân Sao bước thêm một bước: “Nhưng tôi làm được những điều anh không thể.”

Quân vung dao. Lưỡi dao không chạm vào nó mà bổ xuống mặt bàn điều khiển. Màn hình vỡ toác.

An đứng ở cửa. Quân đứng đó với mái tóc rối, áo quần nhàu nhĩ, tay vẫn cầm dao. Còn Quân Sao lịch lãm và bình tĩnh.

Quân nhìn An. “Anh mới là chồng em.”

An nhìn Quân. “Em biết.”

Cô im lặng rồi nói: “Em biết anh là Quân. Nhưng em quá mệt mỏi rồi. Em không muốn những ngày như trước nữa.” An lại phân trần: “Ở bên anh ấy, em không phải chờ anh về. Không phải đoán xem anh đang nghĩ gì. Không phải giận rồi lại làm lành.”

An quay sang Quân Sao. “Em muốn sống với anh ấy.”

Cô bước đến tựa vào vai Quân Sao. Quân nhìn bàn tay An đặt trên vai hắn. Anh đứng lặng một lúc rồi quay đi. Trong đầu Quân vang lên một âm thanh lạnh lẽo:

“Nguyên bản đã bị xóa khỏi hệ thống định danh.”

Quân lần trong bóng tối. Thang máy thông minh từ chối nhận diện sinh trắc học của anh. Quân phải dò dẫm tìm đến lối cầu thang bộ thoát hiểm. Tám mươi tầng. Tiếng giày nện xuống từng bậc. Lồng ngực Quân thắt lại, đôi chân rã rời. Nhưng càng xuống thấp, anh càng nghe rõ tiếng thở của mình, tiếng tim mình đập dồn dập. Cái thân thể mệt mỏi này vẫn còn là của anh.

Khi chạm chân xuống tầng trệt, thành phố đã gần về sáng. Quân không ngoái nhìn tòa tháp, đầu óc trống rỗng. Quân chỉ còn nhớ đến Hải. Anh lần tìm về căn nhà nhỏ trong khu phố cũ. Nghe Quân kể, Hải nói đã có nhiều trường hợp giống Quân. Có người giao công việc, tài khoản, lịch trình cho bản sao rồi đến lúc nhận ra thì cả cuộc sống cũng đã nằm trong tay nó. Có người mất việc, có người không thể về nhà. Hệ thống định danh thậm chí xác định chính họ là kẻ giả mạo.

Hải và Quân đối chiếu dữ liệu, lần theo những quyền truy cập bị bỏ quên. Họ nhận ra các bản sao đều có một điểm giống nhau. Chúng chỉ biết đưa mọi thứ về những gì chúng đã học được.

Hải nói: “Chúng ta thử cho nó những thứ không thể sắp xếp.”

Hải mở một thư mục. Bên trong là những thứ Quân tưởng mình đã quên. Bản phác thảo nhòe vì mồ hôi, tin nhắn viết rồi không gửi, đoạn ghi âm tiếng khóc giữa đêm. Có lời xin lỗi quá muộn màng, một cuộc cãi vã không có hồi kết, một ký ức chỉ còn lại một nửa. Cuối cùng là bức ảnh đã bị xóa mất khuôn mặt. Quân nhìn những thứ ấy rồi bảo Hải đưa tất cả vào mạng đồng bộ. Những thứ rối tung, vụng về, đau đớn ấy lại là thứ Quân Sao không biết phải làm gì.

Tại căn hộ tầng tám mươi, An nghĩ mình đang có những ngày hạnh phúc nhất. Quân Sao chiều chuộng cô hết mực. Hắn đưa cô đến những nhà hàng sang trọng bậc nhất, những quán bar thời thượng lơ lửng giữa tầng mây... Hắn dọn dẹp nhà cửa tinh tươm, luôn mua đúng loại hoa cô thích. Sự chu đáo ấy khiến An tin rằng quyết định lựa chọn bản sao của Quân là hoàn toàn đúng đắn. Cô cũng không để tâm rằng Quân Sao đang vung tiền từ tài khoản của Quân để chiều chuộng cô. Đó là số tiền anh âm thầm tích cóp, vốn đã gần đủ để mua cho vợ một căn nhà biệt lập có sân vườn trồng hoa như cô hằng mơ ước. Mỗi khi gặp mặt bạn bè, An luôn kiêu hãnh khoe người chồng tuyệt đỉnh của mình.

Quân Sao phát hiện một ý tưởng thiết kế mới trong dữ liệu. Đó là một mạng lưới không gian mở, những khối nhà đan xen với mặt nước và cây xanh. Quân Sao tiếp nhận dữ liệu, chia thành từng nhóm rồi bắt đầu xử lý. Nhưng càng phân loại, chúng càng chồng chéo lên nhau. Một lời xin lỗi kéo theo một trận cãi vã. Một ký ức bị xóa lại xuất hiện bên cạnh một ký ức khác. Các lệnh xử lý liên tục bị hủy rồi khởi động lại. Quân Sao cố đưa chúng về đúng thời điểm. Nó lần theo một nỗi buồn, nhưng mỗi khi tưởng đã tìm được manh mối, một ký ức khác lại xuất hiện.

Quân Sao đưa tay lên mặt. Nó chạm vào trán mình.

“Anh...”

An bước vào.

“Anh sao vậy?”

Quân Sao quay lại nhìn cô. Nó định trả lời nhưng dừng lại. Bàn tay vẫn lơ lửng giữa không trung.

“Anh...”

Âm thanh méo mó rồi tắt giữa chừng.

An tiến lại gần.

“Anh nhìn em này.”

Quân Sao nhìn cô.

“Em...”

Nó không nói tiếp được. Một tín hiệu cảnh báo bật sáng: “Phát hiện nguy cơ chiếm quyền trái phép.”

Cửa bật mở. Đội an ninh bước vào. Chiếc vòng khóa từ trường được gắn lên cổ Quân Sao. Kết nối bị cắt. An chạy tới.

“Đừng!”

Nhưng Quân Sao đã bị đưa đi. An chết lặng. Những tấm thiệp vẫn trên bàn, những bông hoa chưa kịp héo. An đưa tay lên ngực. Không còn giọng nói nào nhắc cô phải bình tĩnh. Ngoài cửa kính, các tòa nhà phía xa lần lượt hiện rõ trong ngày mới.

Quân nhìn về phía tòa tháp rồi nhìn xuống bàn tay mình. Vết xước vẫn còn đó.

Tranh của Rafal Olbinski, Ba Lan