Cây Thánh Giá trong bão

Giọng đọc: Thanh Tùng

Vatican News Tiếng Việt: “Cây Thánh Giá trong bão” là câu chuyện về một nữ bác sĩ vùng cao mang vết thương mất chồng và một đức tin gần như tắt lịm, cho đến khi cơn bão thật sự ập xuống và buộc cô phải “cõng” cả một mạng người lẫn phần đức tin còn sót lại trong mình. Trong túp lều giữa núi sạt, một cây Thánh Giá đặt lên ngực người hấp hối trở thành điểm chạm mở lại cánh cửa cầu nguyện. Kết truyện không phải là “bão hết” mà là “lòng được nhen lại”: Thiện Vy bước lên nhà nguyện như một cuộc hành hương trở về.

Vincent Mai Văn Phấn

Gió cuối mùa quẩn quanh bên rặng sa mộc già, rồi cuốn về phía núi. Buổi sớm vùng cao tĩnh mịch đến mức nghe rõ cả tiếng sương rơi trên mặt lá. Chiều xuống, hơi lạnh hun hút lùa về, ai ra suối cũng phải kéo kín cổ áo.

Chiếc xe bán tải đón Thiện Vy ở ga tàu cuối cùng, vượt qua ba con đèo mới tới được Trạm Y tế Ma Lũng, một xã vùng cao phía Bắc. Trạm chỉ có căn nhà nhỏ lợp tôn, ba chiếc giường sắt đã gỉ và vài thiết bị y tế cũ. Thiện Vy mang theo ba lô. Ngoài quần áo và những vật dụng cần thiết, cô còn có quyển sổ tay bọc vải và một cây Thánh Giá bằng bạc, thứ duy nhất cô giữ lại sau lễ tang của mẹ. Thiện Vy đến đây không theo một lệnh điều động nào. Cô đi vì một giấc mơ chưa từng kể với ai.

Trong mơ, cô thấy cánh rừng đẫm mùi nhựa thông và một trạm y tế nhỏ nằm bên triền dốc phủ sương. Sự thiếu thốn không xa lạ với cô. Những năm học nội trú, cô đã quen với việc chữa bệnh bằng cách bấm huyệt và dùng những vị thuốc Nam dễ kiếm. Bệnh nhân đầu tiên của cô khi ấy là một đứa trẻ sốt mê man. Nó co quắp trong chiếc chăn cũ, môi tím tái. Đôi mắt nó mở to nhìn cô, rồi rụt rè ló đầu ngón tay ra ngoài mép chăn. Cô lần lượt day bấm các huyệt đại chùy, hợp cốc, ngư tế, rồi sắc lá rau má, tía tô, bạc hà thành thứ nước đắng dịu. Cô áp bàn tay vào trán nó, cảm nhận cơn sốt vẫn chưa hạ. Cô ngồi lại bên giường cho đến khi đứa trẻ thiếp đi. Sáng hôm sau, vừa tỉnh dậy, đứa bé gọi cô bằng giọng khản đặc. Mắt nó đã sáng hơn.

Đêm đầu tiên ở Ma Lũng, gió lùa qua kẽ vách ván lúc dồn dập, lúc đứt quãng, rì rầm từ phía thung sâu. Thiện Vy nằm trên chiếc giường gỗ nhỏ. Cô không biết mình đang nhớ mẹ, hay nhớ những năm xa xưa khi đức tin trong cô còn đủ sáng để không bỏ sót một buổi kinh tối nào.

Những ngày đầu ở Ma Lũng, Thiện Vy làm quen với nhịp sinh hoạt giữa tiếng gió rừng và mùi khói bếp. Mỗi sáng, bà cụ Nủ, hàng xóm gần trạm y tế, thường mang cho cô ít rau dớn, mấy quả trứng gà và một nắm lá rừng để đun nước tắm, phòng lam sơn chướng khí. Có gì ăn được, bà cụ thường chia cho cô một phần. Bọn trẻ con trong bản gọi cô là “Cô Vy rửa tay” vì cô hay cẩn thận rửa sạch tay trước khi khám bệnh. Mỗi Chủ Nhật, cô ghé vào chợ phiên nhỏ ở đầu bản, mua ít thịt lợn, rau quả, mấy củ gừng núi. Vị ngái của canh lá đắng, vị nồng ấm của nước lá gừng tươi dân bản rót mời dần trở nên thân thuộc mỗi khi trời trở lạnh. Có lần, ông chủ tịch xã Ma Lũng mời cô dự một lễ cưới ở bản Mù Lủng. Người ta múa khèn, ăn cơm lam nướng trong ống tre tươi. Qua vài tháng, cô đã nhớ mặt từng người, biết nhà nào có người già, nhà nào có trẻ nhỏ hay ốm. Họ không có họ hàng với cô. Nhưng có bát cơm nóng, mớ rau, quả trứng hay bó củi, người này vẫn mang sang cho người kia.

Thiện Vy là bác sĩ đa khoa, tình nguyện đến đây theo một chương trình của Hội Y học nhân đạo. Cũng chẳng ai hỏi nhiều về chuyện riêng của cô. Người trong bản gặp nhau chủ yếu hỏi hôm nay nhà ai có người ốm, đường lên núi còn đi được không, củi đã đủ dùng chưa. Chỉ có ông Tám, ông lang già vẫn hay ngồi uống rượu ngô bên bếp lửa, có lần lẩm bẩm với cô.

“Cô hay nhìn lên núi... Cái nhìn đó là của người không muốn ở lâu...”

Thiện Vy chỉ cúi nhìn vào đáy bát nước lá rừng mà ông Tám vừa rót mời cô. Khuôn mặt người chồng đã mất hiện về trong trí nhớ. Anh từng là điều dưỡng viên, cùng cô trong chuyến thiện nguyện đầu tiên, cũng là chuyến cuối cùng của anh, ở một vùng núi khác.

Quá khứ trở về trong trí nhớ Thiện Vy. Những ngày còn học chung trường y, anh và cô thường mơ về cuộc sống tương lai ở miền rừng núi, nơi có tiếng trẻ con cười vang và những triền ruộng bậc thang lúa chín vàng.

“Chúng mình sẽ mở một phòng khám miễn phí.”

Có lần anh bảo cô.

“Anh chữa bệnh còn em thì làm bánh cho bọn trẻ.”

Cô bật cười.

“Nhưng em chỉ biết nấu mì ăn liền.”

Anh nghiêng đầu, hôn nhẹ lên tóc cô.

“Thế thì em nấu, anh ăn.”

Họ từng mong có con. Nếu là trai sẽ đặt tên là An Phúc, nghĩa là bình an và ân phúc. Còn nếu là con gái, sẽ gọi là Minh Ánh, ánh sáng cho cuộc đời.

Rồi tai nạn xảy ra. Anh ra đi trên một con đèo heo hút, khi đang mang thuốc cho một bà cụ dân tộc lên cơn khó thở. Một mảng đá bất ngờ sạt khỏi vách núi, vùi chiếc xe máy cũ cùng thân thể anh. Người trong bản tìm thấy anh. Người thân dưới xuôi không lên kịp. Thiện Vy cùng bà con trong bản tiễn đưa anh giữa một sáng mù sương.

Thiện Vy không còn khóc được nữa, và cũng thôi cầu nguyện từ đó. Nhiều lần đi ngang nhà thờ, cô vẫn thấy tượng Thánh Phêrô đứng lặng dưới vòm tháp chuông, nhưng chẳng còn gợi lên điều gì trong lòng cô. Cây Thánh Giá nhỏ, cô gói cẩn thận trong mảnh vải thô, giữ như một kỷ vật của mẹ. Cô ít khi mở ra.

Những ngày ở Ma Lũng trôi qua. Cô vẫn khám bệnh, phát thuốc, đi thăm những nhà ở xa trạm. Tối đến, cô lại ngồi một mình ngoài sân, ngẩng nhìn bầu trời mù mịt, lòng thầm nghĩ.

“Nếu Chúa hiện hữu, sao Ngài lại khiến con đau khổ thế này?”

Rồi có lúc cô lại hoài nghi.

“Nếu Chúa không hiện hữu, tại sao con lại thấy giận hờn Ngài đến thế?”

Một buổi sáng, bầu trời vùng núi yên ả như quanh năm vẫn thế. Đám trẻ con chạy giữa nương ngô, tiếng cười vang xa tựa những chiếc chuông nhỏ va vào nhau trong một nhà nguyện. Nhưng đến trưa, mây dồn lại sau lưng dãy núi. Người già trong bản dặn con cháu.

“Mây đen mà kéo về núi thì chớ có đi đâu kẻo chạy không kịp.”

Thiện Vy không tin lời người già, nhưng cô tin vào những dấu hiệu y khoa. Huyết áp cô tụt nhanh. Lồng ngực nặng nề như đeo đá.

Chưa đầy một giờ sau, trời tối sầm. Cơn bão ập đến, gầm lên từ lòng đất và vách núi. Cây cối bật rễ. Cột điện gãy. Đá trên đèo lở từng tảng lớn, đổ xuống, kéo theo cả những bụi tre rừng. Một mái nhà sàn trong bản bị gió nhấc bổng rồi ném vào hẻm núi. Cả một triền ruộng bậc thang vỡ ra, đất đỏ loang dưới chân núi.

Lúc này, nhân viên trạm xá chỉ còn lại một mình Thiện Vy. Bệnh nhân duy nhất không kịp sơ tán là ông Lý, người bị liệt sau một cơn tai biến, phải nằm lại trạm xá để được chăm sóc. Ông là người Công giáo gốc Phát Diệm, theo con cái lên đây lập nghiệp từ nhiều năm trước. Có lần cây Thánh Giá trong ba lô Thiện Vy rơi ra khi cô lục tìm đồ vật, ông tình cờ nhìn thấy. Đoán cô là người có đạo, ánh mắt ông dịu lại, giọng nói với cô cũng bớt e ngại. Dân bản chạy bão muộn nên không ai kịp đưa ông ra khỏi vùng nguy hiểm. Không còn thời gian để suy nghĩ, Thiện Vy lấy chiếc địu của sản phụ, buộc ông vào lưng rồi cõng vượt đèo.

Đó là con đường hẹp giữa hai vực thẳm, nơi dân làng vẫn tránh đi qua mỗi mùa lũ. Gió quất ngang mặt, rát như những làn roi. Mưa xuyên vào da cô như kim châm. Thiện Vy bước tiếp. Chân cô trượt trên bùn. Có lúc cô muốn quay lại, nhưng phía sau cũng đã bị đất đá chặn mất.

Khi đến khúc quanh thứ ba, một tiếng rầm vang lên từ phía núi, long trời lở đất. Một mảng núi đổ sạt, chặn lối đi. Trở lui cũng không được. Mưa trùm kín núi rừng như một tấm vải liệm. Cô may mắn tìm được một túp lều xiêu vẹo bên sườn núi, có lẽ của những người đi tìm mật ong bỏ lại. Gió luồn qua những vách ván mục, rít lên từng hồi, khiến cả túp lều rung lên.

Thiện Vy tìm được ít củi khô và bao diêm dùng dở rồi nhóm lửa. Ông Lý nằm co quắp trên tấm liếp, thân hình gầy guộc chìm trong bóng tối. Hơi thở ông thưa dần, sắc mặt xám lại. Đôi mắt ông đã mờ đi.

Ông cố đưa tay về phía cô, giọng yếu ớt, đứt quãng.

“Cô Thiện Vy... tôi không nhớ nổi Kinh Ăn Năn Tội... không còn nhớ nữa... cô... đọc giúp tôi...”

Thiện Vy mở miệng nhưng không nói được. Cô chưa từng từ chối ai. Nhưng lần này, lời kinh vốn nằm lòng từ thuở còn sinh hoạt thiếu nhi Thánh Thể không thể thoát ra khỏi môi. Cô lúng túng, mắt nhìn sang hướng khác.

“Cháu... cháu không còn tin nữa, bác ạ...”

Gió gào thét bên ngoài. Một tấm ván bay khỏi mái lều, cắm vào đất như cây Thánh Giá bị gãy. Ông Lý im lặng. Chỉ còn tiếng mưa đập lên mái lều và tiếng củi cháy. Nước mắt ứa ra. Ông run run lục trong túi áo, lấy ra một gói nhỏ quấn bằng mảnh vải điều. Đó là cây Thánh Giá gỗ đã sờn mòn. Ông van nài.

“Dù cô không tin... xin hãy đặt cây Thánh Giá này lên ngực giúp tôi.”

Thiện Vy cầm lấy cây Thánh Giá, đặt lên ngực ông Lý. Ông nhắm mắt. Khóe miệng nhích lên. Khuôn mặt đang căng cứng giãn ra.

Gió rít qua mái lều mục nát, lay động ngọn lửa Thiện Vy vừa nhóm. Ngọn lửa hắt lên cây Thánh Giá một quầng sáng nhỏ trong căn lều tối. Thiện Vy nhớ lại lần ông Lý kể cho cô nghe chuyện sinh hoạt của cộng đoàn giáo hữu nơi đây. Cộng đoàn thưa thớt, nhưng vẫn giữ vững lòng đạo. Ông cũng nói về một ngôi nhà nguyện nhỏ nằm cheo leo trên đỉnh núi, nơi thỉnh thoảng có linh mục vượt núi đến dâng lễ.

“Tin Chúa ở đây như giữ một ngọn đèn trong gió.”

Câu nói ấy trở lại trong cô giữa tiếng mưa và gió rít. Thiện Vy cúi xuống nhìn cây Thánh Giá trên ngực ông Lý. Sau bao năm, lần đầu cô nhìn cây Thánh Giá mà không thấy đau. Cô tựa lưng vào vách lều và thiếp đi.

Cô thấy mình đứng trên một tảng đá nơi đỉnh núi. Gió đã thôi gầm gào. Một vùng sáng mở ra quanh cô. Vầng sáng mềm và ấm gợi cô nhớ tiếng mẹ đọc kinh những đêm khuya ngày trước. Một bóng người bước ra từ vầng sáng. Chồng cô đi về phía cô, mái tóc đẫm ướt như vừa băng qua mưa bão. Mảnh áo sơ mi trắng chao nghiêng trong gió tựa vạt áo lễ của vị linh mục.

Khuôn mặt anh bình thản nhìn cô. Thiện Vy nức nở lao về phía chồng, nhưng vòng tay chỉ ôm phải khoảng không. Anh đưa tay về phía ngôi nhà nguyện rồi cúi xuống, chạm nhẹ vào trán cô. Cô bật khóc.

Thiện Vy nghẹn ngào.

“Sao anh bỏ em lại một mình?”

Cô hỏi tiếp.

“Sao Chúa lại lấy đi anh của em?”

Anh không trả lời. Bàn tay anh chạm vào má cô, nhưng cô không cảm thấy hơi ấm. Anh nói:

“Chúa không lấy anh khỏi em. Anh chỉ đi về phía ánh sáng. Cây đèn vẫn để lại cho em.”

Thiện Vy nghẹn ngào.

“Nhưng em không còn tin.”

Anh không nói gì, chỉ đưa tay về phía ngôi nhà nguyện rồi lùi dần vào vùng sáng.

Thiện Vy choàng tỉnh. Trong lều, lửa đã tắt. Khuôn mặt ông Lý đã giãn ra. Cây Thánh Giá trên ngực ông nằm yên dưới lớp áo đẫm nước.

Ngoài kia, chỉ còn mưa lắc rắc. Thiện Vy ngồi dậy, lặng đi lúc lâu rồi mới đứng lên. Cô cẩn thận cầm cây Thánh Giá của ông Lý, bọc vào trong chiếc áo.

Mặt trời chưa lên. Bầu trời chuyển dần từ màu xám tro sang ánh bạc. Thiện Vy cúi đầu trước ông Lý.

Dân làng và đội cứu hộ đang lần theo vết lở để tìm kiếm những người mất tích. Khi gặp đoàn người xuống núi, Thiện Vy quay lại nhìn về phía đỉnh núi. Cô cúi xuống, kéo lại quai túi rồi bước lên theo triền dốc.

Ngôi nhà nguyện hiện ra sau rặng lau già, tường đá loang lổ, phủ rêu. Cô đứng lại trước cửa. Ánh sáng vàng dịu từ bên trong hắt ra. Cô bước tới bàn thờ và làm dấu Thánh Giá. Ngọn đèn dầu vẫn cháy. Không biết ai đã thắp từ bao giờ.

Đôi mắt Thiện Vy ngấn nước. Cô nhớ vòng tay của mẹ những ngày thơ ấu. Nhớ bàn tay người chồng trong lần cuối cùng họ chia tay trước chuyến đi ấy. Cô quỳ sụp trước bàn thờ. Môi cô mấp máy mãi mới thành tiếng.

“Lạy Mẹ Maria... con từng bỏ đi, giờ con trở lại. Xin Mẹ tái tạo con.”

Cô cúi đầu. Nước mắt nhỏ xuống viên đá nứt vỡ trước mặt.

Khi bước ra khỏi nhà nguyện, trời đã sáng hơn. Thiện Vy lặng lẽ xuống núi. Cây Thánh Giá gỗ của ông Lý nằm trong túi áo, áp sát vào ngực cô, vẫn còn ấm.

Phát Diệm, 28/12/2024

M.V.P

(Nguồn hình ảnh: Vatican News Tiếng Việt)