Khoảng trống

Mai Văn Phấn

Căn phòng phía sau nhà tang lễ có ô cửa sổ nhỏ mở ra bức tường gạch sát ngôi nhà bên cạnh. Khoảng hẹp đến mức Hân hầu như không thấy bầu trời. Ban ngày, ánh sáng lọt qua ô cửa rải xuống nền nhà. Đêm xuống, căn phòng chìm trong ánh đèn vàng quyện với mùi sáp, mùi phấn và mùi thuốc sát trùng. Hân ngồi trước chiếc bàn inox. Tử thi nằm trên bàn là bà Tâm, tám mươi hai tuổi. Bà được đưa đến đây từ chiều, người nhà ân cần dặn Hân.

“Cô giúp để bà trông như lúc còn sống.”

Hân chọn màu be nhạt, chấm một ít phấn lên mu bàn tay để thử màu rồi nhìn lại gương mặt bà cụ. Hai gò má đã lõm xuống, làn da tái và những nếp nhăn xếp chồng nơi khóe mắt. Hân dặm phấn lên vùng da sạm, chỉnh đôi môi, đưa đầu cọ theo hàng lông mày đã thưa. Kim đồng hồ treo tường nhích đến số ba. Hân đặt cây cọ xuống, tựa lưng vào ghế định nhắm mắt nghỉ một lát rồi thiếp đi.

Khi choàng tỉnh, cô nhìn về góc phòng. Chiếc tủ đựng dụng cụ không đổ bóng xuống sàn dù ánh đèn trần vẫn sáng. Thay vào đó, một quầng mờ hiện ra không rõ hình dạng, cứ sáng lên từ bên trong, không phải thứ ánh sáng hắt xuống từ ánh đèn. Quầng mờ nằm ngay trong góc phòng. Hân nhìn về phía đó.

“Bà Tâm phải không?”

Không có tiếng trả lời, Hân vẫn nhìn vào khoảng trống.

“Nếu là bà, xin cứ nghỉ đi. Cháu còn việc phải làm.”

Khoảng trống không động đậy. Hân lại nhắm mắt. Ánh ban mai đã len qua khe cửa. Cây cọ vẫn nằm nghiêng trên chiếc khay kim loại. Gương mặt bà Tâm mới hoàn thiện một bên má, bên kia vẫn nhợt nhạt. Hân nhìn về góc phòng, bóng chiếc tủ đã trở lại trên nền nhà. Cô đứng dậy bước tới, bàn tay đưa ra trước vùng bóng rồi dừng lại. Trước khi rời phòng, Hân quay lại nhìn bà Tâm. Nếp nhăn nhỏ nơi khóe môi vẫn còn nguyên, cô từng định dặm phấn xóa đi nhưng cuối cùng giữ lại.

Những đêm sau, khoảng trống lại xuất hiện, có khi hai đêm liền, có khi cả tuần không thấy. Hân vẫn ngồi bên những gương mặt tử thi để dặm phấn, kẻ mày và khâu lại những vết rách trên da. Mỗi lần trở lại, khoảng trống vẫn đứng ở góc phòng như một vị khách còn ngập ngừng trước cửa. Hân bước về phía góc phòng, khoảng trống vẫn lơ lửng gần kệ đựng chỉ khâu. Cô cất tiếng.

“Anh tìm gì ở đây?”

Khoảng trống chao một cái. Hân ngừng tay.

“Tôi không phiền nếu anh cứ đứng đó, nhưng đừng tự ý động vào đồ của tôi.”

Khoảng trống đứng yên. Hân quay về bàn, không hỏi thêm.

Hân tỉnh dậy trong căn bếp xưa của gia đình. Vết xước trên mặt bàn ẩm ướt, một tờ giấy đang cháy dở và ngón tay Hân vẫn siết chặt chiếc bật lửa đã nóng rát. Mùi giấy khét lẹt xộc vào mũi. Khoảng trống xuất hiện ngay cạnh bàn gỗ, nó ghé sát vào ngọn lửa như muốn hút lấy từng dải khói đang bốc lên. Hân cười và nhìn ngọn lửa.

“Cái này không phải của anh.”

Khoảng trống im lặng. Tàn tro bay lên, chững lại giữa không trung rồi rơi xuống mặt bàn. Hân cúi nhặt một mẩu giấy nhỏ còn nguyên mép cháy.

“Anh biết tôi đã viết gì sao?”

Khoảng trống vẫn im lặng. Cô hỏi tiếp.

“Anh đã ở đó à, ngày mẹ tôi mất?”

Khoảng trống thu mình lại. Hân nhìn mẩu giấy, ngón tay lần theo vài nét chữ còn sót lại. Ngày ấy cô đã viết một lá thư cho mẹ sau đám tang với những lời xin lỗi, lời trách móc và cả những điều cô không dám thừa nhận. Viết xong, cô chép lại một trang vào cuốn sổ cũ rồi đốt tờ giấy, nhưng cô không còn nhớ mình đã viết gì ở dòng cuối cùng. Hân bèn hỏi.

“Anh biết những điều tôi đã quên sao?”

Khoảng trống hơi nghiêng sang bên. Hân nhìn nó một lúc rồi nói.

“Nếu anh biết thì đừng nói thay mẹ tôi.”

Khoảng trống cúi xuống. Hân sực tỉnh, ngồi bật dậy. Phòng làm việc vẫn mờ tối. Hân đưa bàn tay lên sát mũi, mùi tro giấy trong giấc mộng dường như vẫn còn phảng phất. Cô mở ngăn kéo lấy cuốn sổ cũ ra. Hân tìm rất lâu rồi dừng lại ở trang gần cuối. Trang giấy có nét mực đã nhòe, nhưng cô vẫn đọc được câu mình từng viết.

“Con sợ một ngày nào đó mẹ sẽ không còn nhớ con.”

Hân gấp cuốn sổ lại. Cô vẫn nhớ rõ nếp nhăn nơi khóe mắt bà Tâm, nhưng khuôn mặt mẹ trong buổi chiều cuối cùng thì đã nhòe đi.

Nhà tang lễ vắng khách giữa buổi tan tầm. Hân ngồi hàng giờ chỉnh lại từng chiếc kẹp kim loại, lau từng khay sáp tạo hình. Bà Nga phụ việc đang dọn dẹp ở góc phòng, miệng ngân nga một điệu hát ru không rõ lời. Thi thoảng bà ngoái nhìn Hân.

“Dạo này không có ca nào gấp đâu cháu. Sao cứ đứng xếp đi xếp lại đống dụng cụ thế?”

“Cháu tập thói quen mới thôi bác.”

“Mắt cháu dạo này thâm quầng. Đừng ôm đồm nhiều quá, nghề này mà cứ mang chuyện người ta về nhà thì ngủ sao được.”

Sau buổi làm việc muộn, trời mưa lâm râm. Bà Nga ngồi ở góc ghế băng ngoài hiên, bóc từng bẹ ngô luộc còn nghi ngút khói. Bà bao giờ cũng luộc dư vài bắp dù trong nhà giờ chỉ còn một mình. Bà bẻ đôi bắp ngô đưa cho Hân.

“Ăn đi cháu, ngô ngọt lắm. Cứ ngửi mùi hóa chất với sáp cả ngày đắng cả họng.”

Hân nhận khúc ngô nóng hổi, mắt không rời khay dụng cụ.

“Bác Nga này, có bao giờ bác thấy người nằm xuống vẫn còn điều gì muốn nói không?”

“Nhiều chứ cháu. Người ta cứ nghĩ chết là hết, nhưng những điều dang dở trong lòng mới là thứ khó buông bỏ.”

Bà quay sang nhìn Hân.

“Mình chỉ đưa họ một đoạn đường thôi, cháu à.”

Hân tách những hạt ngô còn bám trên lõi.

Tối hôm đó, Hân lại mơ thấy hành lang dài, chiếc ghế nhựa và cánh cửa phòng cấp cứu khép hờ. Cô đứng ở đầu hành lang không bước vào. Phía sau cánh cửa có tiếng mẹ gọi.

“Hân này... con đừng...”

Âm thanh ngắt quãng. Còi xe cấp cứu vang lên từ ngoài sân, Hân đưa hai tay lên bịt tai. Ở cuối hành lang, khoảng trống vẫn đứng im. Tiếng còi nhỏ dần rồi tắt hẳn, sau cánh cửa khép hờ chỉ còn tiếng mẹ thở gấp lẫn với bước chân hối hả của các thầy thuốc. Hân không bước vào.

Từ đêm ấy, mỗi khi Hân nói với người chết thì khoảng trống thường xuất hiện, khi cô thôi nói thì nó biến mất. Có hôm cô vừa đặt cây cọ xuống đã thấy chiếc khăn được gấp lại ngay ngắn, cả chiếc ghế góc phòng cũng bị kéo ra khỏi tường. Hân không còn hỏi ai đã sắp đặt mà cứ để nguyên chiếc ghế như thế. Một lần thấy khoảng trống chập chờn gần cửa lúc sẩm tối, cô hỏi.

“Anh nhớ người chết, hay chỉ nhớ những điều họ bỏ lại?”

Không có tiếng trả lời, vệt bóng khẽ lay động. Hân nhìn chiếc bàn inox.

“Có phải anh nhớ những lời người sống nói với người chết không?”

Khoảng trống đến gần cô hơn lúc trước. Hân nhìn thẳng vào nó.

“Anh đừng giữ lại những gì tôi muốn quên nhé.”

Hân không nói thêm. Khoảng trống lùi lại. Khi ánh sáng đầu ngày lọt qua ô cửa, Hân giật mình tỉnh giấc nghe tiếng cây cọ rơi xuống nền nhà. Cô nhìn chiếc ghế ở góc phòng đang quay về phía mình, trên mặt ghế hiện lên một vệt bụi. Hân ngồi dậy hỏi nhỏ.

“Anh à?”

Rồi cô bước tới đặt bàn tay lên mặt ghế, vệt bụi lập tức tan đi.

Ca tiếp nhận kế tiếp là một trường hợp phục dựng nặng. Người đàn ông trung niên gặp tai nạn giao thông, vùng thái dương và quai hàm bị biến dạng. Hân phải dùng sáp tạo hình và cọ chuyên dụng để tái thiết lại khung xương mặt. Căn phòng chỉ còn tiếng dao tỉa sáp. Theo thói quen, Hân vừa thao tác vừa thì thào với tử thi.

“Chú chịu khó đợi cháu chút nhé!”

Cô tập trung đến mức ngón tay tê dại, rồi hoàn thành công việc khi ánh đèn đầu tiên ngoài phố bắt đầu bật lên. Thiếp đi ngay tại phòng làm việc, cô thấy những dụng cụ được xếp ngay ngắn đúng theo thứ tự cô đã nói lúc chiều. Khoảng trống vẫn đứng bên cạnh tủ.

“Sao anh biết?”

Một nhịp rung rất nhẹ của dải bóng mờ. Hân nhìn vùng bóng ấy. Một lúc lâu sau, nó thu mình lại.

“Khi tôi thức, anh cứ đứng đó thôi.”

Khoảng trống không đáp. Hân ngồi xuống ghế. Cái bóng thu nhỏ rồi đứng yên.

Giấc mơ hôm sau đưa cô về lại căn bếp cũ. Mẹ Hân ngồi bên cửa sổ, trẻ hơn trong trí nhớ của cô với mái tóc chỉ mới điểm bạc. Hân gọi to.

“Mẹ ơi!”

Mẹ cô mỉm cười.

“Con về rồi à?”

Hân bật khóc. Cô muốn chạy đến ôm mẹ nhưng hai bàn chân cứ ríu vào nhau. Căn bếp quá sạch, không còn tiếng nước chảy hay tiếng xe ngoài đường vọng vào. Mẹ cô vẫn tươi cười giục.

“Con ngồi đi.”

Cô nhìn ra cửa, khoảng trống ở đó bất động và nhạt nhòa. Hân quay sang mẹ.

“Mẹ à, ngày cuối cùng mẹ định nói gì với con?”

“Con đừng cố quá.”

Hân đã nghe câu ấy ở đâu đó.

“Không! Không phải như thế.”

Nụ cười trên gương mặt bà không thay đổi, bà hỏi.

“Con muốn nghe điều gì?”

Hân im lặng rồi quay sang khoảng trống.

“Anh đã làm gì với ký ức của tôi?”

Khoảng trống bất động. Hân lại nhìn mẹ.

“Ngày cuối cùng mẹ đâu có nói trọn câu.”

Nụ cười của mẹ nhòe đi, Hân vội thốt lên.

“Con không cần mẹ tha thứ. Con cũng chẳng cần nghe mẹ nói rằng mẹ chưa bao giờ giận con.”

Môi mẹ lập bập, giọng khàn đi trước khi gọi.

“Hân... đừng…”

Câu nói không trọn vẹn. Hân bước tới nhưng bóng mẹ đã nhạt đi. Khoảng trống đứng ở cửa, Hân bảo.

“Đưa tôi về. Đừng giữ tôi ở đây.”

Khoảng trống mở rộng, căn bếp tan nhanh. Hân đưa tay về phía mẹ gọi lần nữa rồi cô tỉnh dậy, ngồi trên giường đến sáng.

Một phụ nữ trẻ đưa mẹ đến nhà tang lễ. Bà cụ vừa qua đời sau nhiều tháng chống chọi với bệnh tật. Người con gái mang theo một tấm ảnh hai mẹ con đứng dưới gốc cây bằng lăng vừa ra hoa và nói muốn mẹ mình trông như trong ảnh. Hân nhìn tấm ảnh. Nhưng khi bắt tay vào việc, cô vẫn giữ những nếp nhăn, một vết sạm nhỏ bên má và đôi môi hơi lệch. Khi người con gái bước vào, cô nhìn mẹ rất lâu rồi thốt lên.

“Mẹ... trông giống mẹ quá.”

Sau khi mọi người ra về, Hân ngồi lại. Vết sạm trên gương mặt bà cụ vẫn còn đó. Cô đặt cây cọ xuống, không sửa thêm nữa. Khoảng trống xuất hiện ở góc phòng, Hân quay sang.

“Anh lại đưa tôi trở về những giấc mơ ấy.”

Khoảng trống đứng yên. Hân nhìn sâu vào vùng không khí mờ ảo, cô định nói thêm rồi lại thôi. Những ngày sau đó, khoảng trống xuất hiện thưa dần.

Một đêm, Hân đang ngồi bên thi thể một người đàn ông vừa qua đời. Cô cúi xuống định chỉnh lại sống mũi cho người chết. Khối không khí ở góc phòng khẽ rung lên. Hân đặt cây cọ xuống.

“Anh khác quá.”

Khoảng trống rung nhẹ. Hân không thấy tiếng đáp lại. Cô hỏi tiếp.

“Vì tôi sao, hay vì anh đã đưa tôi đi quá xa trong những giấc mơ?”

Khoảng trống vẫn im lặng. Cô nhìn nó rất lâu.

“Anh muốn gì?”

Khối không khí trước mặt đứng yên. Hân cầm cây cọ lên nói nhỏ.

“Tôi vẽ cho anh một gương mặt nhé.”

Cô tiến lại gần. Chẳng có làn da nào để phấn bám vào, cũng không có đường nét nào để chỉnh sửa, nhưng bàn tay cô vẫn uyển chuyển lướt qua khoảng không lay động. Hân sửa từng nét tưởng tượng trên một gương mặt không có thật rồi nói nhỏ.

“Thực ra anh không cần có khuôn mặt đâu.”

Khoảng trống run lên nhè nhẹ. Hân mỉm cười.

“Đừng cảm ơn tôi. Cứ ở lại đây đi.”

Hình dáng ấy nhạt dần. Đến khi trời sáng, góc tủ chỉ còn một mảng tường trống. Hân giữ nguyên tư thế, cô sợ chỉ một hơi thở cũng đủ làm tan biến lớp sương mỏng cuối cùng còn sót lại. Ánh sáng ngoài cửa sổ tràn vào tới góc tủ nơi khoảng trống vừa đứng. Hân khum hai bàn tay trước góc tủ.

Suốt cả tuần liền, khoảng trống không còn xuất hiện trong những giấc mơ của Hân. Những dụng cụ và đồ đạc trong phòng cũng không còn dịch chuyển. Nhưng mỗi sáng thức dậy, Hân vẫn có cảm giác như vừa có người rời khỏi phòng.

Lúc trời đã tối sẫm, nhà tang lễ tiếp nhận thi thể một chàng trai qua đời vì bạo bệnh. Hân dặm lại từng vùng da, kẻ lại nét mày. Khi công việc gần hoàn tất, Hân dừng tay. Nơi đuôi chân mày trái có một vết sẹo nhỏ hơi lệch khỏi đường viền da mà cô vừa dặm lại. Hân đưa cọ tới vết sẹo rồi hạ xuống. Bà Nga đứng bên cạnh nhắc.

“Cháu để lộ vết sẹo kìa, Hân.”

“Đừng bác.”

“Để thế kia coi sao được.”

“Cứ để vậy đi bác.”

“Mọi khi cháu vẫn bảo nghề này phải cẩn thận từng chút một cơ mà?”

“Để thế này giống người đó hơn.”

Bà Nga gật đầu.

Căn phòng lại trở về với những tiếng động quen thuộc. Hân rửa cây cọ, lau mặt bàn và xếp những lọ phấn vào đúng vị trí. Đi ngang qua góc tủ, cô dừng lại một thoáng rồi bước ra ngoài khóa cửa.

Sáng hôm sau, tiếng chim sẻ ríu rít đâu đó bên kia bức tường. Hân đẩy cửa sổ đón gió sớm vào phòng. Chiếc tủ vẫn đứng đó, cái bóng nằm im trên nền nhà. Cô quay về bàn làm việc, cầm cây cọ lên. Một gương mặt mới đang chờ bàn tay cô.

Ánh sáng tràn vào, lướt qua lọ phấn trên bàn. Ở góc phòng, mọi thứ vẫn như cũ. Đôi khi, giữa những đường cọ, Hân lại ngước nhìn về khoảng không rồi cúi xuống.