Sương chưa tan
Mai Văn Phấn
Cậu bé: Sương giăng dày quá, ông nhỉ?
Ông già: Mùa này vẫn thế mà cháu!
Cậu bé: Cần câu này của ai ạ?
Ông già: Của cháu đấy.
Cậu bé: Giờ cháu mới đến.
Ông già: Ông để sẵn cho người mới đến.
Cậu bé: Ai mới đến cũng được cắm sẵn thế ạ?
Ông già: Ừ. Ai đến thì có.
Cậu bé: Cần câu này để làm gì ạ?
Ông già: Ban đầu thì câu cá.
Cậu bé: Đầu cần câu đang rung kìa ông!
Ông già: Cá vừa chạm rồi bỏ đi đấy.
Cậu bé: Sao ông biết?
Ông già: Ngồi lâu rồi biết.
Cậu bé: Dây cước chìm xuống nhẹ quá!
Ông già: Nước quen rồi.
Cậu bé: Ông ngồi đây lâu chưa?
Ông già: Lâu rồi...
Cậu bé: Từ khi nào?
Ông già: Không còn nhớ.
Cậu bé: Mẹ cháu dặn câu được cá phải mang ngay về cho kịp bữa.
Ông già: Nhà nào cũng dặn thế.
Cậu bé: Ông ơi, có hai vết chân trên bùn này, một lớn, một nhỏ.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Cùng một hướng, dừng lại đúng chỗ hai ông cháu mình.
Ông già: Chân quen đường.
Cậu bé: Nhưng chỉ có một vết in chiều quay lại...
Ông già: Nhìn kỹ làm gì.
Cậu bé: Còn vết kia không thấy.
Ông già: Có vết chân chỉ đi một lần.
Cậu bé: Vì sao ạ?
Ông già: Có người không về nữa.
Cậu bé: Cháu không hiểu.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Ơ, con chuồn chuồn kim vừa đậu xuống cần câu của ông kìa.
Ông già: Nó không đậu lâu đâu.
Cậu bé: Sao không đậu xuống cần của cháu?
Ông già: Nó quen cần câu này.
Cậu bé: Vậy trước ông có người khác cầm à?
Ông già: Có.
Cậu bé: Ai ạ?
Ông già: Đừng hỏi nữa. Mười tuổi hay hỏi lắm.
Cậu bé: Sao ông biết cháu mười tuổi?
Ông già: Mười tuổi hay nhìn mặt nước như thế.
Cậu bé: Nhìn thế nào ạ?
Ông già: Như có người ở dưới ấy nhìn lên.
Cậu bé: Ông từng thấy ai nhìn thế chưa?
Ông già: Chưa.
Cậu bé: Cháu cũng chẳng thấy.
Ông già: Rồi sẽ thấy.
Cậu bé: Cháu ngồi đây vì muốn câu được cá.
Ông già: Mới ngồi ai cũng nghĩ vậy.
Cậu bé: Còn ông ngồi đây lâu vì sao ạ?
Ông già: Quen ngồi thôi.
Cậu bé: Ông ít khi đứng lên à?
Ông già: Chưa đến lúc.
Cậu bé: Vậy bao giờ đến lúc?
Ông già: Khi người đối diện đứng dậy.
Cậu bé: Cháu đứng dậy thì ông cũng đứng chứ?
Ông già: Nếu đứng được.
Cậu bé: Sao lại “nếu” ạ?
Ông già: Thôi buông câu đi.
Cậu bé: Nếu cá không cắn câu thì sao?
Ông già: Thì cứ ngồi.
Cậu bé: Đến tận ngày mai ư?
Ông già: Có thể.
Cậu bé: Cháu ngồi cùng ông nhé?
Ông già: Cứ ngồi đã.
Cậu bé: Sương dày quá ông ơi!
Ông già: Rồi sẽ tan.
Cậu bé: Bao giờ ạ?
Ông già: Khi tìm được đường về.
☆
Cậu bé: Ông ơi, mây thấp quá.
Ông già: Sắp mưa mà.
Cậu bé: Nước hồ hôm nay có mùi khói.
Ông già: Người ta đốt đồng ở bãi bên đấy.
Cậu bé: Bãi ấy bỏ hoang lâu rồi.
Ông già: Khói thì biết đường.
Cậu bé: Khói cũng biết nhớ à ông?
Ông già: Người mới hay quên.
Cậu bé: Ông à... Cần câu của ông hôm nay cong hơn hôm qua.
Ông già: Nặng hơn đấy.
Cậu bé: Vậy cá đã cắn câu sao ông không giật?
Ông già: Chưa phải cá.
Cậu bé: Thế là gì ạ?
Ông già: Rồi sẽ biết.
Cậu bé: Sao ông vẫn để nó dưới nước?
Ông già: Cứ để đó.
Cậu bé: Mà sao ông giữ nó lâu thế?
Ông già: Có người gửi lại.
Cậu bé: Ai gửi ạ?
Ông già: Người ấy bảo sẽ quay lại lấy.
Cậu bé: Vậy chưa quay lại sao?
Ông già: Chưa.
Cậu bé: Gót chân trái của cháu sáng nay bị trầy...
Ông già: Rát không?
Cậu bé: Dạ rát. Nhưng ông chưa nhìn sao đã biết?
Ông già: Cháu nhìn tay ông đi.
Cậu bé: Tay ông có vết chai... đúng vào chỗ cháu vừa cầm cần câu.
Ông già: Cầm lâu, tay nhớ.
Cậu bé: Nhưng cháu mới cầm.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Ông cứ “ừ” mãi nghe lạ quá... Ông định nói gì với cháu?
Ông già: Nhìn đi.
Cậu bé: Ông à... cháu bị ngã ở gốc cây ổi, nhưng chưa kể với ai.
Ông già: Ngã thì còn dấu.
Cậu bé: Nhưng sao ông chẳng ngạc nhiên?
Ông già: Cây ổi ở đâu?
Cậu bé: Trước cửa nhà cháu.
Ông già: Có phải nghiêng sang hướng đông không?
Cậu bé: Sao ông biết?
Ông già: Dưới gốc có hòn đá trắng?
Cậu bé: Đúng rồi!
Ông già: Cháu ngã vào hòn đá ấy.
Cậu bé: Mà sao gót chân trái của ông cũng có một vết trăng khuyết? Cả vết sẹo ở đầu gối nữa kìa!
Ông già: Có vết thương lâu lành lắm.
Cậu bé: Ông vẫn theo dõi cháu phải không?
Ông già: Ông chỉ nhớ cái cốc hôm ấy.
Cậu bé: Thế sao ông biết chiếc cốc vỡ?
Ông già: Nó có viền xanh ở đáy...
Cậu bé: Ông đã giấu nó đi phải không?
Ông già: Nhắc đến nó, tay ông đau.
Cậu bé: Chuyện ấy mẹ cháu không biết.
Ông già: Mẹ cháu biết nhưng không nói đấy.
Cậu bé: Sao mẹ cháu không nói?
Ông già: Vỡ rồi thì thôi.
Cậu bé: À mà tay ông... tay ông đâu có vết thương nào?
Ông già: Có vết không thấy.
Cậu bé: Cháu sợ đấy ông ơi... Tay ông lạnh thế!
Ông già: Nước hồ còn lạnh thôi.
Cậu bé: Nhưng tay ông lạnh hơn nước.
Ông già: Cháu vẫn chạm được vào ông mà.
Cậu bé: Cháu chạm được vào vạt áo ông... nhưng sao áo ông ướt thế?
Ông già: Áo cháu cũng ướt rồi.
Cậu bé: Lạnh... Nhưng cháu không biết mình ướt từ lúc nào.
Cậu bé: Ông ơi, nếu mai cháu không ra đây nữa thì sao?
Ông già: Cháu không cần ra nữa. Cháu đến rồi còn gì.
Cậu bé: Cháu muốn về nhà. Cháu không đi câu với ông nữa đâu!
Ông già: Cháu thử đứng dậy xem nào.
Cậu bé: Cháu... chân cháu...
Ông già: Sao thế?
Cậu bé: Sao bùn dưới chân cháu nhão ra thế này? Chân cháu chìm xuống rồi ông ạ!
Ông già: Nước lên rồi.
Cậu bé: Nước ngập qua gối rồi mà cháu không cảm thấy.
Ông già: Ở đây vẫn vậy.
Cậu bé: Giúp cháu với!
Ông già: Đừng giãy. Càng giãy càng chìm đấy.
Cậu bé: Có gì đang níu giữ cháu vậy ông?
Ông già: Sợi dây.
Cậu bé: Có sợi dây nào đâu!
Ông già: Có. Cháu nhìn kỹ đi.
Cậu bé: À! Dưới bùn...
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Nó quấn vào chân cháu.
Ông già: Đừng kéo.
Cậu bé: Ông cắt nó đi hộ cháu!
Ông già: Không cắt được.
Cậu bé: Vì sao?
Ông già: Không phải như dây câu.
Cậu bé: Thế là gì?
Ông già: Thứ không cho người ta về.
Cậu bé: Cháu muốn về với mẹ!
Ông già: Mẹ cháu đang gọi đấy. Cháu nghe thấy không?
Cậu bé: Có... Xa lắm...
Ông già: Đừng quay lại.
Cậu bé: Vì sao ạ?
Ông già: Cháu quên lời mẹ dặn rồi sao?
Cậu bé: ... đêm tối hay sương mù, hễ có ai gọi tên mình...
Ông già: ... thì đừng quay lại.
Cậu bé: Ông... ông đưa cháu đi đâu vậy?
Ông già: Cháu biết đường về rồi mà.
☆
Cậu bé: Con nước hôm nay đỏ quá ông nhỉ!
Ông già: Đáy hồ đang động đấy cháu.
Cậu bé: Dây câu của ông giật liên hồi kìa.
Ông già: Nó đang kéo đấy.
Cậu bé: Con cá chắc to lắm? Ông giật đi! Nhanh lên kẻo nó lôi cả ông xuống hồ!
Ông già: Không phải cá đâu.
Cậu bé: Thế là gì? Cước sắp đứt đến nơi rồi!
Ông già: Thứ mắc vào.
Cậu bé: Trời tối rồi ông ơi... Nhưng sao dưới mặt nước lại phát sáng thế kia?
Ông già: Đừng nhìn.
Cậu bé: Cháu thấy rồi! Cây ổi trước nhà... Chiếc cốc vỡ... Cả con Mực chết từ hồi cháu lên tám nữa. Sao nó lại ở dưới hồ nhỉ?
Ông già: Đừng gọi nó.
Cậu bé: Cháu nghe tiếng chó sủa xa xa... rồi im bặt.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Vậy ông là ai? Ông ở dưới lòng hồ này ư?
Ông già: Lâu rồi.
Cậu bé: Cháu nhìn xuống... Bùn ngập đến ngực cháu rồi! Sao ông vẫn ngồi?
Ông già: Đưa tay đây.
Cậu bé: Cháu không với tới! Bàn tay... Cháu đang nhìn xuyên qua bàn tay mình này!
Ông già: Nắm lấy cần câu đi!
Cậu bé: Cháu không cầm được! Nó tuột khỏi tay cháu.
Cậu bé: Ông ơi... nhìn xuống nước kìa!
Ông già: Đừng nhìn nữa. Nhìn ông này.
Cậu bé: Cháu vừa thấy... mặt nước in bóng hai ông cháu mình, mà bóng của cháu lại mang khuôn mặt ông.
Ông già: Cháu nhìn gót chân cháu trong bóng nước xem.
Cậu bé: Vết sẹo trăng khuyết... Không còn nữa.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Cháu không hiểu... Cháu muốn về với mẹ.
Ông già: Mẹ vẫn đứng ở cổng đấy. Nhưng cổng ấy không còn gần nữa.
Cậu bé: Ông vừa nói gì?
Ông già: Gốc cây ổi, chiếc cốc vỡ, con Mực... Cháu còn nhớ không?
Cậu bé: Dạ đúng... nhưng sao ông cũng nhớ vậy?
Ông già: Ngồi lâu, có ngày chẳng biết hôm qua là hôm nào.
Cậu bé: Vậy... vậy cháu là ai?
Ông già: Là đứa trẻ ngày ấy.
Cậu bé: Cháu... cháu đang biến mất, đúng không ông?
Ông già: Không. Cháu quay về thôi.
Cậu bé: Tim cháu... Cháu không còn nghe thấy nữa, ông ơi...
Ông già: Đừng sợ.
Cậu bé: Nước ngập đến cổ cháu rồi...
Ông già: Cứ để thế.
Cậu bé: Cứ như không phải là nước... Bàn chân cháu đâu rồi ông? Cháu không cảm nhận được gót chân cháu nữa!
Ông già: Ở lại rồi.
Cậu bé: Ông có thấy cháu không?
Ông già: Ông vẫn thấy.
Cậu bé: Cháu đang ở đâu thế này?
Ông già: Ở chỗ cũ.
Cậu bé: Ông ơi...
Ông già: Cháu đâu rồi?
☆
Ông già: Hôm nay mặt hồ phẳng lặng.
Cậu bé: Cháu thấy mùi bùn.
Ông già: Mùi đất mới đấy cháu.
Cậu bé: Cháu chưa bao giờ ngồi đây.
Ông già: Nhưng cần câu này chờ cháu lâu rồi.
Cậu bé: Trên bùn chỉ in một vết chân thôi mà ông.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Vết ấy là của ông hay của cháu?
Ông già: Cháu nhìn đi.
Cậu bé: Cháu... cháu không dám.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Ông đừng “ừ” nữa được không?
Ông già: Vậy thôi.
Cậu bé: À, người lớn có còn thích dầm mưa không ông?
Ông già: Lâu không dầm nên không biết.
Cậu bé: Sao để lâu thế ạ?
Ông già: Có dịp nào đâu.
Cậu bé: Ông bao nhiêu tuổi rồi ạ?
Ông già: Già hơn cháu nhiều.
Cậu bé: Cháu buông câu đây.
Ông già: Ừ.
Cậu bé: Cháu chẳng biết mình đang chờ gì nữa. Còn ông?
Ông già: Ông đợi một đứa trẻ từng ngã ở gốc cây ổi quay về.
Cậu bé: Đứa trẻ đó... có về không ông?
Ông già: Về rồi.
Cậu bé: Sao cháu nghe câu này quen thế...
Ông già: Nghe lâu rồi.
Cậu bé: Để cháu nhìn lại mặt nước.
Ông già: Thấy gì nào?
Cậu bé: Hai cần câu... và dải mây trắng.
Ông già: Mấy bóng người?
Cậu bé: ... Chỉ một thôi ạ.
Ông già: Bóng ấy là ông hay cháu?
Cậu bé: Cháu... chưa biết.
Ông già: Nhìn lại đi.
Cậu bé: Sương... dâng kín mặt hồ.
Ông già: Rồi lại tan thôi.
Tranh của Đinh Hùng, 2024