ĐỀ KIỂM TRA NGỮ VĂN 9

(Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề)

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

“... Mưa vẫn dạt dào qua mái chuồng như tấm rèm mỏng, ngăn cách con vượn với thế giới hoang dã của nó. Ánh mắt con vật gần giống mắt người, đôi lúc đượm một nỗi buồn u uẩn như hoài nhớ chốn rừng già. Từ xa bỗng vọng lại tiếng hú dài, vang vọng giữa đại ngàn. Âm thanh ấy rung động không gian, cắt ngang dòng suy nghĩ của Hương. Cô quay lại, thấy Hy Vọng bám chặt lấy song chuồng, rồi cũng cất tiếng hú da diết, đầy khắc khoải. Âm thanh xuyên qua màn mưa, vang vọng về miền rừng xa thẳm.

...

... Vài năm sau, vào một sáng trong lành, mùi hoa rừng và nhựa cây thoảng qua ô cửa sổ Trung tâm. Hương ngồi trong văn phòng, mắt dừng lại thật lâu ở khoảng sân nắng, rồi quay nhìn vào màn hình giám sát. Hình ảnh từ camera gắn trên tán cây cao truyền về hiện rõ hai con vượn – một con đen tuyền với đám lông má màu hung, con kia có lưng và đùi ánh vàng, vệt đen trên đầu – đang hái quả trên cành cây, ánh mắt chúng lấp lánh trong nắng đầu ngày. Cạnh chúng, một con vượn nhỏ đang chập chững chuyền cành, mỗi bước nhảy của nó như dội lên trong tim Hương niềm hạnh phúc khôn tả, hồn nhiên mà mãnh liệt lạ thường.”

(Trích truyện ngắn “Hy vọng” của Mai Văn Phấn, Báo Văn nghệ số 9/2026)

Chú thích: Mai Văn Phấn (sinh năm 1955) là nhà văn, nhà thơ Việt Nam đương đại, quê ở Kim Sơn, hiện sống và sáng tác tại Hải Phòng. Sáng tác của ông thường hướng đến vẻ đẹp của thiên nhiên, sự sống và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thế giới tự nhiên.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. (0,5 điểm)

Xác định ngôi kể của văn bản trên.

Câu 2. (0,5 điểm)

Chỉ ra hai chi tiết cho thấy sự thay đổi của con vượn đen mà Hương (Hy Vọng) từ khi mới được đưa về Trung tâm Cứu hộ đến khi hồi phục.

Câu 3. (1,0 điểm)

Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh trong câu văn:

“Mưa vẫn dạt dào qua mái chuồng như tấm rèm mỏng, ngăn cách con vượn với thế giới hoang dã của nó.”

Câu 4. (1,0 điểm)

Chi tiết sau có ý nghĩa gì?

“Cạnh chúng, một con vượn nhỏ đang chập chững chuyền cành. Mỗi bước nhảy của nó như dội lên trong tim Hương niềm hạnh phúc khôn tả.”

Câu 5. (1,0 điểm)

Thông điệp nào trong văn bản có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?

II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Hương trong đoạn truyện ở ngữ liệu trong phần đọc hiểu.

Câu 2. (4,0 điểm)

Nhà văn Mai Văn Phấn trong truyện ngắn Hy vọng đã gửi gắm một thông điệp xúc động: Chỉ có tình yêu chân thành mới có thể chữa lành những vết thương của tạo hóa.

Trong tự nhiên, các loài động vật hoang dã là một phần không thể thiếu, góp phần tạo nên sự cân bằng và vẻ đẹp cho trái đất. Thế nhưng, giữa nhịp sống hiện đại, vẫn còn một số người chưa thật sự nhận thức được tầm quan trọng và có ý thức trân trọng, bảo vệ sự sinh tồn của muôn loài.

Là một người trẻ, em hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ về vấn đề trên và đề xuất những giải pháp để khắc phục.

DÀN BÀI GỢI Ý

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm): Xác định người kể chuyện trong văn bản trên.

Trả lời: Người kể chuyện trong văn bản là người kể chuyện ngôi thứ ba (người kể giấu mặt, gọi tên các nhân vật như Hương, con vượn...).

Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ ra hai chi tiết cho thấy sự thay đổi của con vượn đen mà Hương (Hy Vọng) từ khi mới được đưa về Trung tâm Cứu hộ đến khi hồi phục.

Trả lời: Hai chi tiết cho thấy sự thay đổi:

– Lúc mới về: (Thường là bị thương, yếu ớt, sợ hãi - Dựa theo ngữ cảnh chung của truyện).

– Khi hồi phục: "Mắt con vượn đen thẫm, tinh anh" và nó đã có thể "chập chững chuyền cành".

Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh trong truyện.

Trả lời: Tác dụng: Gợi hình ảnh sống động về đôi mắt sáng, đầy sức sống của con vượn sau khi được cứu chữa.

Ý nghĩa: Nhấn mạnh sự hồi sinh không chỉ về thể xác mà còn về tinh thần của con vật. Qua đó, thể hiện niềm tin, sự lạc quan và thành quả của lòng nhân ái mà con người (nhân vật Hương) dành cho thiên nhiên.

Câu 4 (1,0 điểm): Chi tiết sau có ý nghĩa gì? “Cạnh chúng, một con vượn nhỏ đang chập chững chuyền cành. Mỗi bước nhảy của nó như dội lên trong tim Hương niềm hạnh phúc khôn tả.”

Trả lời: Chi tiết này thể hiện sự giao hòa tuyệt đẹp giữa con người và thiên nhiên. Niềm hạnh phúc của Hương cho thấy tâm hồn nhạy cảm, giàu lòng trắc ẩn và sự gắn kết sâu sắc của cô với công việc bảo tồn. Nó khẳng định rằng: khi thiên nhiên được hồi sinh, con người cũng tìm thấy niềm vui và ý nghĩa cuộc sống.

Câu 5 (1,0 điểm): Thông điệp nào trong văn bản có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?

Gợi ý: Thông điệp về tình yêu thương và trách nhiệm của con người đối với động vật hoang dã.

Lý do: Vì động vật cũng có linh hồn và quyền được sống. Hành động cứu giúp một cá thể nhỏ bé có thể góp phần hàn gắn vết thương của thiên nhiên và làm đẹp thêm tâm hồn con người.

II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Hương trong đoạn trích.

Yêu cầu: Tập trung vào các khía cạnh: Hương là người có tình yêu thiên nhiên tha thiết và lòng nhân hậu. Cô tận tụy chăm sóc con vượn (đặt tên là Hy Vọng), theo sát từng bước đi, ánh mắt của nó. Hương không chỉ làm công việc chuyên môn mà còn đặt cả trái tim mình vào đó (niềm hạnh phúc khôn tả khi thấy con vượn hồi phục).

Kết luận: Nhân vật Hương là biểu tượng cho những "người hàn gắn" giữa con người và thế giới tự nhiên.

Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn trình bày suy nghĩ về vấn đề: Chỉ có tình yêu chân thành mới có thể chữa lành những vết thương của tạo hóa và đề xuất giải pháp.

Dàn ý gợi ý:

Mở bài: Dẫn dắt từ nội dung truyện của Mai Văn Phấn để nêu vấn đề: Vai trò của tình yêu thương trong việc bảo vệ và phục hồi thiên nhiên.

Thân bài: Giải thích: "Vết thương của tạo hóa" là sự tàn phá môi trường, tuyệt chủng loài vật. "Tình yêu chân thành" là sự thấu hiểu, trân trọng và hành động bảo vệ không vụ lợi.

Bàn luận: Tại sao chỉ có tình yêu mới chữa lành được? (Vì luật pháp chỉ ngăn chặn, còn tình yêu mới thúc đẩy sự tự giác và bền vững).

Thực trạng: Nhiều loài động vật đang kêu cứu vì sự vô tâm của con người.

Giải pháp: Nâng cao nhận thức thông qua giáo dục. Lên án, bài trừ việc sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dã. Ủng hộ và tham gia các trung tâm cứu hộ, bảo tồn như nhân vật Hương.

Kết bài: Khẳng định lại giá trị của tình yêu thiên nhiên và lời hứa hành động của bản thân.

(Nguồn: FQA.VN)