Ba hạt mướp

Mai Văn Phấn

Căn hộ trên tầng chín mươi ba của tòa tháp “Thiên Đường Xanh” không một hạt bụi. Ở độ cao này, không khí được hệ thống lọc xử lý triệt để trước khi lùa nhẹ qua những khe gió âm trần. Ông Nhẫn ngồi lên chiếc ghế da đồ sộ tích hợp hệ thống cảm biến thông minh. Chẳng cần bấm nút, chiếc ghế tự động ôm khít lấy thân hình gầy gò, tự ý xoa bóp rồi phả hơi ấm lên thân thể già nua của ông.

Góc phòng, một máy quét hết soi vào mắt lại quét vào ngực ông. Màn hình trên tay ghế hiện lên dòng chữ: “Nhịp tim: 64. Huyết áp: 135/85. Ông có điều gì lo lắng không mà huyết áp tăng hơn hôm qua?” Từ tay ghế bên phải đèn đỏ nhấp nháy rồi đẩy ra một khay nhỏ chứa hai viên thuốc con nhộng kèm một cốc nước. Sự chăm sóc chu đáo một cách máy móc ấy như một áp lực vô hình, khiến ông cảm thấy bị ép buộc phải thụ hưởng một thứ tiện nghi mà bản thân không hề mong muốn.

Những bức tường bên trong căn hộ được phủ lớp sơn nano thông minh, tự làm sạch mọi vết bẩn khiến bề mặt lúc nào cũng sạch bong, láng bóng. Nắng xuyên qua lớp kính lọc phân tử, loại kính triệt tiêu hoàn toàn tia cực tím và nhiệt lượng. Thứ nắng đã lọc sạch ấy chẳng thể nào sưởi ấm nổi làn da của người già.

Ông Nhẫn đưa đôi bàn tay nhăn nheo, đầy vết đồi mồi lên trước mắt. Đôi bàn tay ấy như gợi lại cả một cuộc đời gắn bó nơi thôn dã của ông. Ông hít một hơi dài như muốn tìm lại mùi sự sống tự nhiên. Ông thèm cái mùi ngai ngái của bãi sông lúc cạn nước, hay mùi đậm đà của hũ mắm tép bà Nhẫn ủ dưới gầm chạn. Nhưng cảm biến ở hệ thống lọc khí quá nhạy. Ngay khi ông vừa đưa bàn tay lên mũi, như muốn giữ lấy chút dư vị còn sót lại, một luồng khí lạnh từ góc tường thổi tới: “Cảnh báo tạp chất hữu cơ: có dấu hiệu nấm mốc và vi khuẩn.”

Ông Nhẫn nheo mắt nhìn những kẽ móng tay. Những vết chai cứng lại trên da, dấu tích của một đời lao động. Hệ thống để mặc chúng tồn tại, vì không xếp được vào loại nguy cơ nào. Chúng như những tàn tích cố bám lại giữa cái thế giới sạch sẽ đến ghê người này. Ông mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi và gần như lạc lõng trên khuôn mặt nhăn nheo như vỏ cây khô.

☆

Chiếc vò gốm màu nâu xỉn mẻ một miếng ở miệng nằm lặng lẽ trên chiếc kệ sáng bóng ở góc phòng. Đó là kỷ vật duy nhất ông Nhẫn mang theo từ quê. Chiếc vò vốn dùng để ngâm rượu thuốc của ông. Giờ nó đựng một nắm đất lấy từ vườn nhà, nơi bà Nhẫn từng trồng giàn mướp hương phủ kín mái hiên. Để giữ lại phần đất ấy, Quang đã phải đăng ký với ban quản lý tòa tháp dưới dạng mẫu vật nghiên cứu. Một nắm đất quê hương cũng phải mang danh nghĩa ấy mới được phép tồn tại ở đây. Trước khi qua các lớp kiểm soát an ninh gắt gao, ông Nhẫn đã giấu ba hạt mướp khô dưới đáy vò.

Ông Nhẫn thường nhìn cái vò gốm mỗi khi nhớ quê nhà. Chạm vào lớp gốm sần sùi, ông lại thấy bóng dáng mình thời trẻ, cởi trần, mồ hôi chảy ròng ròng tát nước dưới cái nắng tháng Sáu. Trưa ấy, gió bờ sông lồng lộng, mang theo hơi rơm rạ hanh khô, chạm vào da thịt. Ông thấy bà Nhẫn đang tất tả mang cơm ra bờ ruộng, vừa đi vừa cằn nhằn chồng một cách âu yếm vì ông tham công tiếc việc: “Ông nó ơi, nghỉ tay lên ăn cơm thôi, quá ngọ lâu rồi đấy! Nay có bát canh mướp nấu tôm, ông vào ăn lấy sức rồi hãy làm.” Ký ức hiện về rõ mồn một đến mức ông như nghe thấy cả tiếng lá cau xào xạc, như sờ thấy lớp vỏ mềm của những quả mướp non vừa rụng rốn, và thoảng mùi hoa thiên lý trong một đêm đầu thu xa xưa.

Mùi hương đồng gió nội ấy giờ chỉ còn trong tâm trí. Ở tầng chín mươi ba này, không có tôm đồng, không có canh mướp. Chỉ có những viên nén đầy đủ năng lượng, đạm, các loại vi chất và vitamin được vận chuyển đến qua đường ống tự động vào những giờ nhất định trong ngày. Những viên nén sạch sẽ, vô trùng, được định lượng chính xác theo khẩu phần cần thiết, nhưng lại không đem lại chút cảm giác nào của thức ăn thật khi tan trong miệng.

Ông đứng dậy khỏi ghế, run run bước về phía chiếc vò. Ông muốn chạm tới hơi ấm còn lưu lại trong đất. Nhưng ngay khi ngón tay ông vừa đặt lên miệng vò, hệ thống cảm biến lập tức chiếu tia laser đỏ rực lên mu bàn tay: “Cảnh báo: không được tiếp xúc trực tiếp với mẫu vật thí nghiệm.”

Ông Nhẫn rụt tay lại. Giữa bốn bề không gian trắng toát và sạch đến rợn người, ông thấy mình như một con cá sống trong chiếc bể kính khổng lồ. Người ta thay nước, lọc khí, mang đến cho ông một thế giới hoàn hảo, an toàn; nhưng với ông, đó không phải là sống, chỉ đơn thuần là tồn tại.

☆

Màn hình lớn trên tường đột ngột sáng lên. Khuôn mặt Quang hiện ra, sáng láng, tươi tỉnh. Quang không còn là đứa trẻ gầy gò, lấm lem bùn đất năm nào, mà giờ đây xuất hiện như một biểu tượng trên giao diện của hệ điều hành quản trị tòa tháp.

“Bố ơi, huyết áp của bố sáng nay hơi cao.” Giọng anh lo lắng: “Máy báo chỉ số lo âu của bố đột ngột tăng. Bố lại nhớ quê à?”

Ông Nhẫn gượng cười, nhìn vu vơ vào khoảng không:

“Bị bứng khỏi đất thì cây nào mà chả nhớ gốc.”

“Sao bố lại nói thế! Ở đây là nhất đấy bố ạ.” Quang vội vàng giải thích. “Ở quê giờ môi trường bẩn lắm, hóa chất với vi trùng khắp nơi. Con đưa bố lên đây cũng chỉ muốn bố được sống sạch sẽ, an toàn.”

Ông Nhẫn lặng đi giây lát, ánh mắt chùng xuống đầy ưu tư rồi khẽ hỏi: “Mày lo cho bố sạch sẽ, an toàn, nhưng quên mất rằng mẹ mày với bố đã sống cả đời nhờ mảnh đất ấy. Mày đưa bố lên đây vì bố, hay vì cái sĩ diện của mày?”

Câu hỏi mang đầy ý trách móc nhưng nghẹn ngào của ông Nhẫn khiến Quang sững lại. Mặt anh hiện rõ vẻ bối rối. Anh hít một hơi sâu rồi đáp chậm rãi: “Ngày trước mẹ ốm rồi mất vì môi trường dưới quê độc hại, bệnh viện lại thiếu thốn. Lúc ấy chưa có những tòa nhà hiện đại, vừa sạch sẽ, an toàn lại đầy đủ phương tiện chăm sóc sức khỏe thế này, nên đành chịu. Giờ có rồi thì con không thể để bố phải sống như thế. Ở đây, bố sẽ không phải chịu cảnh bệnh tật mà không có cách chữa như mẹ ngày trước. Con biết bố nhớ mẹ, nên con đã thiết kế ra một giải pháp mới. Tối nay, con sẽ cho chạy thử chương trình ‘Ảo ảnh cảm xúc’. Bố sẽ được gặp lại mẹ.”

Ông Nhẫn thẫn thờ giữa phòng, nỗi sợ hãi mơ hồ dâng lên. “Ảo ảnh cảm xúc” là cái gì? Gặp lại mẹ nó, chả lẽ nó có cách đưa bà ấy trở lại ư? Cứ cho là nó làm được thì cũng chẳng có gì hay ho. Làm cái trò giả tạo ấy chẳng hóa ra là động đến người đã khuất hay sao?

☆

Khoảng bảy giờ tối, sau bữa ăn với những viên nén quen thuộc, ông ngồi lặng trên ghế, mắt hướng về màn hình đang phát một chương trình giải trí, trên tay là ly nước màu trà nhưng không hề có vị trà, thứ chất lỏng nhạt nhẽo như chính cảm giác trong ông lúc này. Không gian trong căn hộ bắt đầu thay đổi, hệ thống đèn trần chuyển sang sắc chiều tà, ánh sáng vàng nhạt trải xuống làm mọi vật trở nên xa xôi và cũ kỹ; ở bức tường phía xa, hình ảnh một ngôi nhà ba gian hiện ra, mái ngói sẫm màu, lặng lẽ như một ký ức, còn ngay dưới chân ghế ông, con đường mòn quen thuộc dần lộ ra, dẫn về phía cánh đồng nơi ông từng đi qua không biết bao nhiêu buổi sớm, và trong không khí,những đốm sáng nhỏ li ti tụ lại, xoay tròn rồi dần kết thành hình một con người.

Bà Nhẫn hiện ra, mặc chiếc áo nâu cũ, mái tóc búi vẫn cài chiếc trâm ông vót cho bà bằng cật tre như ngày nào. Bà mỉm cười, nụ cười ông đã quen thuộc trong suốt bốn mươi năm chung sống. Bà bước về phía ông, tự nhiên như ngày nào: “Ông nó ơi, ăn cơm thôi. Có canh cua nấu với hoa thiên lý đấy.”

Ông Nhẫn quỵ xuống. Trái tim ông muốn vỡ tung. “Bà... là bà thật ư?” Ông khàn giọng, nước mắt trào ra qua những rãnh nhăn bên khóe mắt. Ông bò lại gần bà, bàn tay run rẩy đưa ra. Ông muốn chạm vào vạt áo nâu, muốn ngửi thấy mùi trầu vôi quen thuộc của bà. Nhưng ngón tay ông vừa chạm đến người bà đã xuyên qua khoảng không, khiến ông hụt hẫng, chới với. Bà vẫn đứng đó, nhưng dường như không thấy ông, cũng không đáp lại cử chỉ của ông.

Giọng lập trình tự động phát ra: “Cảnh báo: Cảm xúc vượt ngưỡng. Kích hoạt chế độ xoa dịu.”

Tức thì, giọng bà Nhẫn cất lên: “Ông sống ở đây thật tốt quá, mọi thứ đều đầy đủ, yên ổn lắm, không như ngày xưa thiếu thốn khó khăn mọi đường. Thằng Quang đưa ông lên đây tôi rất yên tâm. Ông cố gắng giữ sức khỏe nhé.”

Ông Nhẫn chết lặng. Bà Nhẫn thật sự của ông chẳng bao giờ nói năng như thế. Bà thuộc về ruộng vườn, bếp núc, với những nỗi lo toan vất vả. Câu nói ấy là thứ Quang đã đặt vào miệng mẹ mình, như muốn dùng những dòng mã để tẩy xóa quá khứ đói nghèo. Đó chỉ là một bà Nhẫn đã được Quang gọt giũa cho phù hợp với thế giới vô trùng mà anh tin tưởng.

Ông Nhẫn quát lên: “Quang, đây đâu phải mẹ mày?”

Quang lại hiện lên màn hình, gương mặt lúng túng và khổ sở: “Bố, đây là dữ liệu từ ký ức của con và những tấm ảnh cũ còn lưu lại. Con đã chọn những gì đẹp đẽ nhất của mẹ để làm nên hình ảnh này.”

“Làm thế này có khác gì mày giết mẹ lần nữa không?!” Ông Nhẫn nấc lên, giọng nói vỡ trong cổ họng. “Mày làm sao hiểu hết được tình thương của mẹ mày với bố. Mày biến mẹ mày thành cái gì thế này? Hủy ngay chương trình này đi!”

☆

Đêm đó, ông Nhẫn thức trắng. Ông biết rằng không phải mọi tiếp xúc đều bị cấm; chỉ những gì nằm ngoài dữ liệu của hệ thống mới bị xem là hiểm họa. Ông chậm rãi đứng lên, khẽ đưa một ngón tay đẩy nghiêng đáy vò một cách kín đáo, như thể vô tình làm dịch chuyển nó. Chiếc vò ngả ra như muốn đổ, từ trong lòng nó, một bọc vải nhỏ xíu trượt ra. Ông giơ một tay đỡ lấy chiếc vò, bàn tay kia đón lấy cái bọc, khép chặt nó trong lòng bàn tay. Bên trong lớp vải bọc là ba hạt mướp khô đen.

Ông Nhẫn bước ra ban công được bọc kín bởi một lớp kính cường lực trong suốt, ngăn cách căn hộ với bầu trời. Ở góc chân tường có một rãnh thoát nước nhỏ, dẫn nước từ hệ thống điều hòa. Ông run rẩy mở bọc vải, cẩn thận lấy ra một hạt mướp, đặt trên lòng bàn tay và ngắm nghía. Ông nghiêng chiếc ly còn sót lại ít nước ấm, đổ xuống rãnh thoát nước để tạo độ ẩm, rồi nhẹ nhàng đặt hạt mướp vào đó. “Lạy giời cho nó mọc, để tôi được nhìn lại cây mướp quê nhà...” Ông thầm thì, hơi thở gấp gáp.

Ngay lúc đó, đèn báo động đỏ xoáy vào mắt ông. Một cánh tay cơ khí từ góc tường trượt ra. Vòi thổi cực mạnh bất chợt hất bay hạt mướp bé nhỏ cùng mấy giọt nước xuống cống thoát. Bề mặt rãnh lại khô ráo, láng bóng trong tích tắc.

“Cảnh báo: Hành vi đưa vật thể lạ vào hệ thống thoát nước. Cư dân bị trừ 50 điểm Tín nhiệm. Tuyệt đối không được tái phạm!”

Cùng lúc, ảo ảnh bà Nhẫn lại xuất hiện, lặp lại điệu bộ chải tóc rồi cất giọng đều đều: “Ông nó ơi, những thứ rác rưởi thì phải bỏ đi chứ giữ làm gì.”

Ông chẳng nói một lời, lặng lẽ nhìn hai hạt mướp còn lại. Rồi ông tự nhủ, nó không cho mình gieo hạt thì mình sẽ lấy thân mình làm nơi ủ mầm. Ông đưa từng hạt một lên miệng, không nhai mà nuốt xuống, rồi rót nước vào ly uống cạn. Ông muốn giữ chúng bằng chính hơi ấm của cơ thể mình.

“Giờ thì chúng sẽ mọc lên trong bụng ta,” ông thì thầm. “Không ai lấy được nữa.”

☆

Sáng hôm sau, tòa tháp “Thiên Đường Xanh” chấn động vì cảm biến sinh học trong căn hộ ông Nhẫn đồng loạt phát tín hiệu cấp cứu. Quang lao ra từ thang máy siêu tốc, áp thẻ vào cửa phòng. Anh sững sờ thấy bố mình đang nằm co quắp trên sàn nhà.

Hệ thống màn hình hiện lên hình ảnh ổ bụng ông Nhẫn với một đốm đỏ nhỏ đang nhấp nhô. Những dòng thông báo chạy liên tục: “Cảnh báo: Phát hiện vật thể lạ có dấu hiệu sinh học bất thường trong đường tiêu hóa. Thiết bị đã tự động khóa chặt các cơ quan để bao vây mầm bệnh. Đang chuẩn bị bơm nước diệt khuẩn để súc ruột khẩn cấp trong vòng 2 phút.”

Ông Nhẫn nghiến răng chịu đựng, giữa ranh giới mong manh của đau đớn và một thứ hy vọng kỳ dị. Ông không còn phân biệt được cơn đau ấy là do hạt mướp hay trái tim đang sắp vỡ ra. Ông thầm thì rằng chúng đang sống, và lần này ông đã thắng.

Quang kêu to: “Bố điên à! Thứ bẩn thỉu đó sẽ giết bố! Hệ thống sắp bơm nước vào súc ruột cưỡng chế bố đấy!”

Ông Nhẫn chồm dậy trong cơn phấn khích cuối cùng, vồ lấy chiếc vò gốm. Ông không đập vào lớp kính cường lực. Dồn toàn lực, ông nện chiếc vò vào hộp điều khiển cảm biến áp suất và bảng mạch duy trì độ kín khí nằm dưới chân tường ban công. Tiếng gốm vỡ loảng xoảng cùng những tiếng nổ lách tách. Ông vốc nắm đất quý giá cùng vài giọt nước còn sót lại, ném thẳng vào đống dây nhợ đang rực lửa. Đất và nước bắn vào bảng mạch. Hệ thống chao đảo, rối loạn. Quang lao tới, nhưng hệ thống an ninh phòng cháy tức thì hạ xuống tấm màn polymer trong suốt, khoanh vùng khu vực có nguy cơ cháy nổ do bảng mạch chập điện. Quang gào thét gọi bố, đập tay bất lực vào tấm màn.

“Cảnh báo: Xung đột hệ thống. Áp suất nội bộ tăng đột biến, đe dọa cấu trúc kín. Kích hoạt quy trình xả áp khẩn cấp!”

Hệ thống điện tử loạn nhịp, những dòng lệnh chồng chéo lên nhau. Khóa ban công lệch ra khỏi rãnh, mở một kẽ hở hẹp. Ngay lúc đó, tiếng gió rít lên, gió giông ngoài kia tràn vào căn phòng.

Căn phòng tức khắc ngập trong những mùi hương của ký ức. Gió mang theo hơi ẩm nặng nề từ những con sông xa, mùi bùn đất nồng đượm sau cơn mưa rào. Hệ thống an ninh của tòa tháp gọi đó là ô nhiễm. Với ông Nhẫn, đó là hơi thở sống động đầu tiên tràn vào. Lồng ngực ông Nhẫn thắt lại. Ông cố rướn người, hít thật sâu thứ mùi hương hoang dại ấy. Giữa tiếng còi báo động rú inh ỏi và những màn hình xanh đỏ đang chập chờn, Quang chết lặng nhìn bố mình, một thân hình bé nhỏ, cô độc giữa căn phòng hỗn độn.

☆

Ông Nhẫn nhắm mắt. Tiếng còi báo động nhỏ dần, nhường chỗ cho tiếng gió tràn qua cánh đồng vắng. Ông thấy bà Nhẫn đứng ở bờ mương, miếng trầu nhai dở, nhìn ông hiền hậu: “Ông nó về rồi à? Cơm chín lâu rồi.”

Ông mỉm cười, trút hơi thở cuối cùng. Luồng gió vẫn ào qua khe cửa.

Khi đội kỹ thuật đến khôi phục căn hộ, Quang vẫn ngồi bất động, ôm chặt thi thể bố. Hệ thống lọc khí lập tức tăng công suất, quét sạch mọi tạp chất. Robot tiến đến lau vệt máu và hút sạch vụn đất vương vãi. Các ngàm khóa được siết lại.

Hình ảnh bà Nhẫn lại hiện ra mờ ảo, giọng méo mó, đứt quãng: “Ông... nó... đừng buồn... những thứ rác... rưởi... thì phải... bỏ... đi... chứ... giữ... làm... gì.”

Quang nhìn xuống tay mình. Dấu đất đen và máu của bố vẫn còn bám lại. Anh không đưa tay vào máy khử trùng. Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh không xóa đi dấu vết ấy.

Hạt mướp bị thổi vào ống cống đêm hôm trước vẫn mắc lại ở đó. Trong hơi ẩm và chút đất bụi, nó khẽ hé vỏ.

Lim Khim Katy — “Tree Spirit"