Khoảng trống

Mai Văn Phấn

Căn phòng phía sau nhà tang lễ có ô cửa sổ nhỏ, hướng ra bức tường gạch của ngôi nhà bên cạnh. Khoảng cách giữa hai nhà hẹp đến nỗi Hân gần như không thấy bầu trời. Ban ngày, ánh sáng lọt qua ô cửa, đổ vệt dài xuống nền nhà. Đêm đến, trong phòng chỉ còn ánh đèn vàng, mùi sáp, mùi phấn và mùi thuốc sát trùng. Hân ngồi trước chiếc bàn inox. Tử thi nằm trên bàn là bà Tâm, tám mươi hai tuổi. Bà được đưa đến đây từ chiều, người nhà ân cần dặn Hân: “Cô giúp để bà trông như lúc còn sống.”

Hân chọn màu be nhạt, chấm một ít phấn lên mu bàn tay để so màu rồi đối chiếu với gương mặt bà cụ. Hai gò má bà đã lõm xuống, làn da tái và những nếp nhăn xếp chồng nơi khóe mắt. Hân dặm phấn lên vùng da sạm, chỉnh đôi môi, đưa đầu cọ theo hàng lông mày đã thưa. Kim đồng hồ treo tường chỉ ba giờ. Hân đặt cây cọ xuống, tựa lưng vào ghế định nhắm mắt nghỉ một lát, thiếp đi.

Khi choàng tỉnh, cô hướng mắt về góc phòng. Chiếc tủ đựng dụng cụ vẫn ở đó, nhưng bóng tủ đã biến mất trên nền nhà dù đèn trần còn sáng. Sát chân tường, một quầng mờ hiện ra. Nó phát sáng từ bên trong, không giống ánh đèn hắt xuống. Hân không rời mắt khỏi quầng sáng ấy.

“Bà Tâm phải không?”

Không có tiếng trả lời. Hân vẫn hướng về phía khoảng trống.

“Nếu là bà, xin cứ nghỉ đi. Cháu còn việc phải làm.”

Khoảng trống vẫn ở nguyên góc phòng. Hân nhắm mắt.

Trời đã rạng. Cây cọ nằm nghiêng trên chiếc khay kim loại. Một bên má bà Tâm đã được dặm phấn, bên kia vẫn nhợt nhạt. Ở góc phòng, bóng chiếc tủ hiện trên nền nhà. Cô đứng dậy, tiến đến gần, đưa tay về phía vùng bóng. Bàn tay cô dừng giữa chừng. Trước khi rời phòng, Hân ngoái nhìn bà Tâm. Cô đã định dặm phấn xóa nếp nhăn nhỏ nơi khóe môi bà, nhưng vẫn để nguyên.

Những đêm sau, khoảng trống tiếp tục xuất hiện, có khi hai đêm liền, có khi cả tuần không thấy. Hân ngồi bên những gương mặt tử thi để dặm phấn, kẻ mày và khâu những vết rách trên da. Mỗi lần xuất hiện, khoảng trống đứng ở góc phòng, không tiến gần cũng không rời đi

Một hôm, khi Hân lấy chỉ khâu trên kệ, cô thấy nó lơ lửng gần đó.

“Anh tìm gì ở đây?”

Khoảng trống chao đi. Hân dừng tay.

“Tôi không phiền nếu anh cứ đứng đó, nhưng đừng tự ý động vào đồ của tôi.”

Khoảng trống đứng yên. Hân quay về bàn, không hỏi thêm.

Trong mơ, Hân thấy mình ở căn bếp xưa của gia đình. Mặt bàn ẩm ướt. Một tờ giấy đang cháy dở. Hân siết chặt chiếc bật lửa nóng rát trong tay. Mùi giấy cháy khét bốc lên.

Khoảng trống xuất hiện bên bàn gỗ. Nó ghé sát ngọn lửa, những dải khói bốc lên cuộn về phía nó. Hân bật cười.

“Cái này không phải của anh.”

Tàn tro bay lên, dừng giữa không trung, rơi xuống mặt bàn. Hân cúi nhặt mẩu giấy nhỏ còn nguyên mép cháy.

“Anh biết tôi đã viết gì sao?”

Khoảng trống im lặng. Ngón tay cô lần theo vài nét chữ còn sót lại. Sau đám tang mẹ, cô từng viết một lá thư, trong đó có lời xin lỗi, lời trách móc và cả những điều không dám thừa nhận. Cô chép một trang vào cuốn sổ cũ, đốt lá thư. Sau đó, cô cũng quên mất dòng cuối cùng mình đã viết.

Hân quay sang khoảng trống.

“Anh đã ở đó à, ngày mẹ tôi mất?”

Khoảng trống thu mình. Hân lặng đi hồi lâu, nói:

“Nếu anh biết thì đừng nói thay mẹ tôi.”

Khoảng trống cúi xuống. Hân sực tỉnh, ngồi bật dậy. Phòng làm việc còn mờ tối. Cô xua tay trước mặt. Mùi giấy cháy trong giấc mộng vẫn còn vương. Cô mở ngăn kéo, lấy cuốn sổ cũ. Lật tìm hồi lâu, cô dừng ở trang gần cuối. Nét mực trên giấy đã nhòe, nhưng câu chữ vẫn đọc được.

“Con sợ có ngày mẹ sẽ không còn nhớ con.”

Hân gấp cuốn sổ. Cô nhớ rõ nếp nhăn nơi khóe mắt bà Tâm. Còn gương mặt mẹ trong buổi chiều cuối cùng thì đã nhòe đi.

Nhà tang lễ vắng khách giữa buổi tan tầm. Hân ngồi hàng giờ chỉnh từng chiếc kẹp kim loại, lau từng khay sáp tạo hình. Bà Nga phụ việc đang dọn dẹp ở góc phòng, miệng ngân nga một điệu hát ru không rõ lời. Thi thoảng bà ngoái nhìn Hân.

“Dạo này không có ca nào gấp đâu cháu. Sao cứ đứng xếp đống dụng cụ thế?”

“Cháu tập thói quen mới thôi bác.”

“Mắt cháu dạo này thâm quầng. Đừng ôm đồm nhiều quá, nghề này mà cứ mang chuyện người ta về nhà thì ngủ sao được.”

Sau buổi làm việc muộn, trời mưa lâm râm. Bà Nga ngồi ở góc ghế băng ngoài hiên, bóc từng lớp lá ngô còn nóng. Bà thường luộc dư vài bắp, dù trong nhà giờ chỉ còn một mình. Bà bẻ đôi bắp ngô đưa cho Hân.

“Ăn đi cháu, ngô ngọt lắm. Cứ ngửi mùi hóa chất với sáp cả ngày đắng cả họng.”

Hân nhận khúc ngô còn nóng, mắt hướng về khay dụng cụ.

“Bác Nga này, có bao giờ bác thấy người nằm xuống vẫn còn điều gì muốn nói không?”

“Nhiều chứ cháu. Người ta cứ nghĩ chết là hết. Nhưng có những điều còn mắc trong lòng, đến lúc chết cũng chưa chắc đã buông được.”

Bà quay sang Hân.

“Mình chỉ đưa họ một đoạn đường thôi, cháu à.”

Hân tách những hạt ngô còn bám trên lõi.

Đêm ấy, Hân mơ thấy hành lang bệnh viện, cánh cửa phòng cấp cứu khép hờ. Cô đứng ở đầu hành lang, không bước vào. Phía sau cánh cửa có tiếng mẹ gọi.

“Hân này... con đừng...”

Tiếng mẹ ngắt quãng. Còi xe cấp cứu ngoài sân. Hân đưa hai tay bịt tai. Ở cuối hành lang, khoảng trống đứng im. Tiếng còi nhỏ dần, tắt hẳn. Sau cánh cửa khép hờ, Hân nghe tiếng mẹ thở gấp và bước chân hối hả của các thầy thuốc. Cô đứng ngoài, không bước qua cánh cửa.

Từ đêm ấy, khoảng trống thường xuất hiện khi Hân trò chuyện với người chết. Cô vừa ngừng lời, nó biến mất. Có hôm, vừa đặt cây cọ xuống, cô đã thấy chiếc khăn được gấp ngay ngắn. Chiếc ghế ở góc phòng đã được kéo ra. Hân thôi hỏi ai đã sắp đặt những thứ ấy.

Một lần thấy khoảng trống chập chờn gần cửa lúc sẩm tối, cô hỏi.

“Anh có nghe được những điều người sống chưa kịp nói không?”

Nó im lặng. Hân cúi xuống chiếc bàn inox.

Khi ánh sáng đầu ngày lọt qua ô cửa, Hân giật mình tỉnh giấc vì tiếng cây cọ rơi xuống nền nhà. Chiếc ghế ở góc phòng đã quay về phía cô. Trên mặt ghế có vệt bụi. Hân bước tới, đặt tay lên mặt ghế. Vệt bụi tan đi ngay sau đó.

Ca tiếp theo là một thi thể bị biến dạng, cần phục dựng gần như toàn bộ vùng mặt. Người đàn ông trung niên gặp tai nạn giao thông, vùng thái dương và quai hàm bị tổn thương nặng. Hân phải dùng sáp tạo hình và cọ chuyên dụng để tái thiết khung xương mặt. Căn phòng chỉ còn tiếng dao tỉa sáp.

Theo thói quen, Hân vừa thao tác vừa thì thầm với tử thi.

“Chú chịu khó đợi cháu chút nhé!”

Hân làm việc đến tê dại cả đầu ngón tay. Khi những ngọn đèn ngoài phố bật sáng, cô mới hoàn thành công việc. Hân thiếp đi ngay tại phòng làm việc.

Hân mơ thấy bến sông. Mặt nước phẳng lặng, bãi cỏ ven bờ còn đẫm sương. Mẹ ngồi dưới gốc cây, trẻ hơn trong ký ức của cô, mái tóc mới điểm vài sợi bạc. Hân gọi mẹ. Bà mỉm cười. “Con về rồi à?” Hân bật khóc. Cô muốn chạy đến ôm mẹ nhưng hai chân cứ vướng vào nhau. Gió thổi qua bãi, làm những ngọn cỏ rạp xuống. Mẹ mỉm cười, giục cô. “Con ngồi đi.” Hân quay ra phía sông. Khoảng trống đứng yên, nhạt dần trong ánh sáng. Cô quay sang mẹ.

“Mẹ à, ngày cuối cùng mẹ định nói gì với con?”

“Con đừng cố quá.”

“Không! Không phải như thế.”

Nụ cười của mẹ còn nguyên trên môi. Bà hỏi.

“Con muốn nghe điều gì?”

Hân không trả lời. Cô quay sang khoảng trống. Nó vẫn đứng yên. Hân hướng về phía mẹ.

“Ngày cuối cùng mẹ đâu có nói trọn câu.”

Nụ cười của mẹ nhòe dần. Môi bà mấp máy. Giọng bà khàn đi khi gọi tên Hân.

“Hân... đừng…”

Mẹ chưa nói hết câu. Hân bước tới, nhưng hình mẹ đã nhạt dần. Khoảng trống đứng ở bờ sông.

“Đưa tôi về. Đừng giữ tôi ở đây.” Hân thì thầm.

Khoảng trống rung nhẹ. Bến sông nhòa đi. Hân gọi mẹ, với tay về phía bà. Tỉnh dậy, cô ngồi trên giường đến sáng.

Một phụ nữ trẻ đưa mẹ đến nhà tang lễ. Bà cụ vừa qua đời sau nhiều tháng bệnh nặng. Người con gái mang theo tấm ảnh chụp hai mẹ con dưới gốc bằng lăng đang nở hoa. Cô muốn mẹ mình trông giống người trong ảnh. Hân xem kỹ tấm ảnh. Khi bắt tay vào việc, cô không xóa những nếp nhăn, vết sạm nhỏ bên má hay nét lệch của đôi môi.

Khi người con gái bước vào, cô đứng lặng bên mẹ rất lâu, thốt lên.

“Mẹ... Mẹ đang ngủ thôi!”

Sau khi mọi người ra về, Hân ngồi bên thi thể. Vết sạm nhỏ vẫn nằm trên má bà cụ. Hân đặt cây cọ xuống, để nguyên gương mặt ấy.

Khoảng trống xuất hiện ở góc phòng. Hân quay sang.

“Anh đã đưa tôi về những giấc mơ ấy.”

Khoảng trống đứng yên. Hân hướng về vùng không khí mờ ảo. Cô định nói thêm, nhưng thôi. Những ngày sau đó, Hân ít gặp khoảng trống hơn.

Đêm ấy, Hân ngồi bên thi thể người đàn ông vừa qua đời. Cô đang chỉnh sống mũi cho ông thì vùng mờ ở góc phòng rung lên. Hân đặt cây cọ xuống.

“Anh khác quá.”

Khoảng trống không đáp. Hân cầm cọ lên.

“Tôi vẽ cho anh gương mặt nhé.”

Cô tiến gần. Chẳng có làn da nào để phấn bám vào, cũng không có đường nét nào để chỉnh sửa. Cô đưa cọ qua khoảng không. Những nét cọ chậm rãi phác nên một gương mặt mờ ảo. Khi cô dừng cọ, hình dáng ấy rung nhẹ, sau nhạt dần.

Trời sáng, góc tủ chỉ còn bức tường trống. Hân khum hai bàn tay trước góc tủ. Lâu sau, cô mới hạ tay xuống.

Suốt một tuần, Hân không gặp khoảng trống. Mọi thứ trong phòng vẫn nguyên chỗ cũ. Nhưng mỗi sáng tỉnh dậy, cô đều có cảm giác vừa có người rời khỏi đó.

Trời tối sẫm, nhà tang lễ tiếp nhận thi thể một chàng trai vừa qua đời vì bạo bệnh. Hân dặm từng vùng da, kẻ chân mày. Khi công việc gần xong, cô dừng tay. Ở đuôi chân mày trái có một vết sẹo nhỏ, nằm lệch khỏi đường phấn vừa tô. Hân đưa đầu cọ đến gần vết sẹo, đặt cọ xuống. Bà Nga đứng bên nhắc.

“Cháu để lộ vết sẹo kìa, Hân.”

“Đừng bác.”

“Để thế kia coi sao được.”

“Cứ để vậy đi bác.”

Trong phòng chỉ còn tiếng nước khi Hân rửa cây cọ và tiếng những lọ phấn chạm nhau lúc cô xếp chúng vào chỗ cũ. Khi đi qua góc tủ, Hân chậm bước, ra ngoài khóa cửa.

Sáng hôm sau, tiếng chim sẻ ríu rít bên kia bức tường. Hân mở cửa sổ, để gió sớm lùa vào. Bóng chiếc tủ nằm trên nền nhà. Cô trở về bàn làm việc, cầm cây cọ lên. Trên bàn là một gương mặt khác đang chờ cô.