Cây Thánh Giá trong bão

Giọng đọc: Thanh Tùng

Vatican News Tiếng Việt: “Cây Thánh Giá trong bão” là câu chuyện về một nữ bác sĩ vùng cao mang vết thương mất chồng và một đức tin gần như tắt lịm, cho đến khi cơn bão thật sự ập xuống và buộc cô phải mang theo một mạng người lẫn phần đức tin còn sót lại trong mình. Trong túp lều giữa núi sạt, một cây Thánh Giá đặt lên ngực người hấp hối trở thành điểm chạm mở lại cánh cửa cầu nguyện. Kết truyện không phải là “bão hết” mà là “lòng được nhen lại”: Thiện Vy bước lên nhà nguyện như một cuộc hành hương trở về.

Vincent Mai Văn Phấn

Gió cuối mùa thổi qua rặng sa mộc già. Buổi sáng, sương phủ kín triền núi. Chiều xuống, hơi lạnh từ các khe núi tràn về, mang theo mùi rêu xanh từ những vách đá khuất nắng.

Chiếc xe bán tải đón Thiện Vy ở ga tàu cuối cùng, vượt qua ba con đèo mới tới Trạm Y tế Ma Lũng, một xã vùng cao phía Bắc. Trạm chỉ có căn nhà nhỏ lợp tôn, ba chiếc giường sắt cũ và vài thiết bị y tế. Thiện Vy mang theo ba lô, trong có quần áo, những vật dụng cần thiết và cây Thánh Giá bằng bạc, kỷ vật mẹ để lại mà cô vẫn giữ sau khi bà qua đời sáu năm trước. Quyết định đến Ma Lũng bắt nguồn từ những giấc mơ liên tiếp xuất hiện sau khi chồng cô qua đời. Cô thường mơ thấy một cánh rừng nồng mùi nhựa thông, trạm y tế nhỏ nép bên triền dốc phủ sương. Phía trên con đường dẫn đến trạm là nhà nguyện với cánh cửa gỗ khép hờ. Có tiếng ai đó gọi từ bên trong, nhưng cô không thấy người.

Chồng cô mất ba năm trước, trong chuyến đi chuyển thuốc cho một bà cụ người dân tộc bị khó thở. Một mảng đá sạt khỏi vách núi, vùi chiếc xe máy cùng thân thể anh. Họ mới cưới chưa lâu. Những dự định về một phòng khám miễn phí và những đứa trẻ mà hai người từng mong vẫn còn ở phía trước. Từ ngày ấy, Thiện Vy làm công việc của mình, chăm sóc người bệnh, nhưng không còn cầu nguyện. Cây Thánh Giá của mẹ được cô gói trong mảnh vải thô, cất sâu trong ba lô.

Sự thiếu thốn không xa lạ với Thiện Vy. Những năm học nội trú, cô đã quen chăm sóc người ốm trong điều kiện đơn sơ, biết sơ cứu và sử dụng một số vị thuốc Nam dễ kiếm. Cô nhớ mãi một đứa trẻ sốt mê man, co quắp trong chiếc chăn cũ, môi tím tái. Suốt đêm, cô tìm cách giữ ấm, làm những việc sơ cứu đã học và nhờ người lớn tìm thuốc. Sáng hôm sau, đứa bé tỉnh, giọng khản đặc gọi cô. Bàn tay nhỏ thò ra khỏi mép chăn, nắm lấy ngón tay cô.

Đêm đầu tiên ở Ma Lũng, gió luồn qua những kẽ vách ván, lúc dồn dập, lúc đứt quãng. Thiện Vy nằm trên chiếc giường gỗ nhỏ, mái nhà tối om. Cô nhớ những ngày còn nhỏ, khi lời kinh vẫn theo cô qua mỗi buổi tối, trước khi ngủ.

Những ngày đầu, Thiện Vy học cách sống giữa tiếng gió rừng và mùi khói bếp. Mỗi sáng, bà cụ Nủ ở gần trạm y tế thường mang cho cô ít rau dớn, mấy quả trứng gà và nắm lá rừng để đun nước tắm. Có gì ăn được, bà cũng chia cho cô một phần. Bọn trẻ trong bản gọi cô là “cô Vy rửa tay” vì lần nào khám bệnh cô cũng cẩn thận rửa sạch tay. Mỗi chủ nhật, cô ghé chợ phiên ở đầu bản, mua ít thịt lợn, rau quả và mấy củ gừng núi. Vị ngái của canh lá đắng, vị nồng ấm của nước gừng tươi dân bản rót mời dần trở nên thân thuộc mỗi khi trời trở lạnh. Có lần, ông chủ tịch xã mời cô dự một đám cưới ở bản Mù Lủng. Cô ngồi giữa những người đàn bà mặc váy thêu, nghe tiếng khèn vang lên bên bếp lửa, ăn cơm lam nướng trong ống tre còn thơm mùi nứa non.

Qua bốn tháng, cô đã nhớ mặt từng người, biết nhà nào có người già, nhà nào có trẻ nhỏ hay ốm. Họ không có họ hàng với cô, nhưng có bát cơm nóng, mớ rau, quả trứng hay bó củi, người này vẫn mang sang cho người kia. Thiện Vy biết những con đường nhỏ dẫn đến các nếp nhà, những tiếng chó sủa từ cuối bản và cả tiếng ho của người già vọng qua vách gỗ vào những đêm lạnh. Những khuôn mặt xa lạ dần trở nên thân quen.

Cô nhớ những ngày còn sống cùng chồng. Anh cũng là điều dưỡng viên, từng đi cùng cô trong những chuyến thiện nguyện. Ngày còn học chung trường y, hai người thường mơ về cuộc sống ở miền rừng núi, nơi có tiếng trẻ con cười vang và những triền ruộng bậc thang lúa chín vàng. Có lần, anh nói với cô về dự định của hai người:

“Chúng mình sẽ mở phòng khám miễn phí.”

Anh muốn cô cùng tham gia chăm sóc những đứa trẻ trong bản, rồi nói thêm:

“Anh chữa bệnh còn em thì làm bánh cho bọn trẻ.”

Cô bật cười và đáp:

“Nhưng em chỉ biết nấu mì ăn liền.”

Anh nghiêng đầu, hôn nhẹ lên tóc cô.

“Thế thì em nấu, anh ăn.”

Họ từng nghĩ đến tên những đứa con. Nếu là con trai, họ sẽ đặt tên là An Phúc, nghĩa là bình an và ân phúc. Nếu là con gái, sẽ gọi là Minh Ánh, ánh sáng cho cuộc đời. Sau khi anh mất, những dự định chung không còn được nhắc đến. Có những đêm, Thiện Vy lấy cây Thánh Giá của mẹ ra khỏi ba lô, đặt trong lòng bàn tay rồi gói vào khăn. Những lần đi ngang qua nhà thờ, cô nhìn tượng Thánh Phêrô dưới vòm tháp chuông rồi bước tiếp.

Ở Ma Lũng, ngày tháng của Thiện Vy nối tiếp qua những ca khám bệnh, những chuyến thăm các gia đình ở xa trạm và những buổi chiều sương xuống sớm. Tối đến, Thiện Vy thường ngồi một mình ngoài sân, ngước lên bầu trời mù mịt và tự hỏi: “Nếu Chúa hiện hữu, sao Ngài để con đau khổ thế này?” Có lúc, cô nghĩ: “Nếu Chúa không hiện hữu, sao con vẫn giận hờn Ngài đến thế?” Cô không tìm được câu trả lời. Cô ngồi đến khi sương phủ ướt vai mới trở vào nhà.

Một sáng, bầu trời vùng núi trong xanh. Đám trẻ vui đùa giữa nương ngô. Đến trưa, mây đen dồn tụ sau lưng dãy núi. Gió đổi chiều. Những con chim đang kiếm ăn trên sườn dốc bất giác bay tán loạn. Người già trong bản gọi con cháu về nhà, dặn nhau không được lên nương nữa, và một người đi ngang trạm nhắc Thiện Vy:

“Mây đen mà kéo về núi thì chớ có đi đâu, kẻo chạy không kịp.”

Thiện Vy nhìn những đám mây đang trườn qua đỉnh núi. Cô kiểm tra các thiết bị ở trạm, gọi điện báo tình hình và nhắc người dân đưa những người bệnh nặng đến nơi an toàn. Nhưng tín hiệu chập chờn, những cuộc gọi chưa kịp kết thúc đã bị ngắt giữa chừng. Chưa đầy một giờ sau, mưa trút xuống. Gió giật mạnh đến nỗi những cánh cửa trạm va vào khung tường liên hồi. Từ phía đèo vọng những tiếng động nặng nề. Đất đá trượt xuống sườn núi, cuốn theo cây cối. Nước từ các khe đổ về, mang theo bùn đỏ và đá cuội. Một mái nhà sàn bị gió giật tung, rơi xuống mép vực.

Thiện Vy cùng mấy người dân đưa những bệnh nhân còn đi được đến nơi trú ẩn. Khi cô về trạm, chỉ còn ông Lý nằm trên chiếc giường sắt sát cửa sổ. Ông bị liệt sau cơn tai biến, phải ở lại trạm để được chăm sóc. Ông là người Công giáo gốc Phát Diệm, theo con cái lên đây lập nghiệp từ nhiều năm trước. Ba người con của ông đều đã trưởng thành, mỗi người một nơi. Hôm ấy, mưa bão khiến đường sá bị chia cắt, chẳng ai kịp trở về đón ông.

Thiện Vy mở ba lô, lấy cây Thánh Giá bằng bạc của mẹ cùng mảnh vải thô, giắt cả hai vào túi áo rồi quay sang giường ông Lý. Có lần cây Thánh Giá đã rơi ra khi cô tìm đồ, ông tình cờ nhìn thấy. Từ đó, ông thường kể với cô chuyện sinh hoạt của cộng đoàn giáo hữu trong vùng, những buổi lần hạt trong căn nhà nhỏ và những lần linh mục vượt núi đến dâng lễ. Thiện Vy chỉ lắng nghe. Ông cũng không hỏi vì sao cô mang Thánh Giá mà chẳng bao giờ làm dấu trước bữa ăn.

Nước mưa tràn vào nền trạm. Thiện Vy ngoái ra cửa. Đường về bản đã bị đất đá chặn, còn dòng nước dưới chân dốc đang dâng lên. Cô không thể để ông Lý nằm trong căn trạm đang ngập nước. Một người dân còn ở gần trạm quay về giúp cô. Họ tìm được tấm ván rộng, lót chăn lên trên rồi cùng nhau đỡ ông Lý nằm xuống. Thiện Vy dùng những dải vải buộc giữ thân người ông. Họ đưa ông theo lối mòn men lên sườn núi, đến một túp lều cũ của những người đi tìm mật ong, cao hơn nền trạm và cách đó không xa. Vừa đưa ông vào lều, người dân nghe tiếng kêu cứu vọng lên từ phía dưới. Anh dặn Thiện Vy chờ trong lều rồi xuống giúp những người còn mắc kẹt. Cô chưa kịp nói gì thì một tiếng rầm vang lên. Đất đá đổ xuống sườn núi, chặn ngang lối mòn. Bóng người khuất sau màn mưa.

Thiện Vy kéo tấm ván vào sâu trong lều, đỡ ông Lý nằm xuống rồi kiểm tra nhịp thở của ông. Mái lều thủng nhiều chỗ, những vách ván mục rung lên mỗi khi gió giật. Cô kéo chiếc áo mưa phủ lên người ông. Trong góc lều có ít củi khô và bao diêm dùng dở. Cô che gió, kiên nhẫn đánh diêm nhiều lần. Những que diêm ẩm gãy vụn trong tay. Mãi mới có ngọn lửa bén vào đám lá khô. Cô chụm thêm vài thanh củi nhỏ, giữ cho lửa không tắt.

Ông Lý nằm nghiêng, thở khó nhọc. Thiện Vy kiểm tra mạch và nhịp thở của ông, hỏi ông có khó thở hơn không. Ông lắc đầu, nhưng bàn tay lạnh ngắt. Cô cởi chiếc áo khoác ngoài, phủ thêm lên người ông. Cô ngồi sát bên, lấy thân mình che bớt gió lùa qua vách. Ngoài kia, bão gào thét. Một thanh gỗ trên mái bật tung, rơi xuống đất. Qua khe vách, Thiện Vy thấy mảnh ván dài cắm xiên vào bùn. Trong ánh chớp, nó hiện lên như cây Thánh Giá bị gãy, hai cánh tay chĩa về hai phía của màn mưa. Cô quay lại thì thấy ông Lý đã mở mắt, và ông gọi cô bằng giọng đứt quãng:

“Cô Vy này.”

Thiện Vy đáp:

“Cháu đây, ông.”

Ông hướng về phía cô rồi cất tiếng, phải ngừng để lấy hơi:

“Tôi không nhớ nổi Kinh Ăn Năn Tội nữa. Cô đọc giúp tôi được không?”

Thiện Vy cúi xuống, không đáp. Cô đã thuộc lời kinh ấy từ những ngày còn sinh hoạt thiếu nhi Thánh Thể. Nhưng khi mở miệng, cô không đọc được thành lời. Lúc sau, cô mới đáp:

“Cháu xin lỗi. Cháu không còn tin nữa, ông ạ.”

Ông Lý nhắm mắt, thở từng hơi ngắn. Lúc sau, ông thều thào:

“Ngày trước, tôi cũng có lúc giận Chúa.”

Thiện Vy ngẩng lên, còn ông kể tiếp:

“Vợ tôi mất sớm. Một mình tôi nuôi ba đứa con. Có đêm, tôi hỏi tại sao người ta cầu nguyện mà vẫn mất người thân.”

Ông thở mấy hơi, nói tiếp:

“Sau này, tôi vẫn nhớ bà ấy. Có những ngày nhớ đến mức không muốn ra khỏi nhà. Nhưng sáng hôm sau, con cái vẫn phải ăn, ruộng vẫn phải làm.”

Thiện Vy cúi đầu. Cô nghe tiếng mưa ràn rạt trên mái, tiếng củi nổ lách tách và hơi thở nặng nhọc của ông Lý. Ông quay sang cô, chậm rãi:

“Cô có thể giận. Có thể chưa cầu nguyện được. Đừng ép mình phải nói những lời mà lòng mình chưa tin.”

Thiện Vy khẽ đáp:

“Cháu không biết mình còn tin không.”

Ông Lý lần tìm túi áo, rồi nói:

“Không biết cũng được. Cứ sống đã.”

Ông lấy ra mảnh vải điều đã sờn. Bên trong là cây Thánh Giá gỗ nhỏ, những đường nét trên thân gỗ nhẵn bóng vì nhiều năm được cầm nắm. Ông đặt nó vào lòng bàn tay Thiện Vy, khép những ngón tay cô rồi dặn:

“Tôi mang nó từ ngày còn trẻ. Cô cứ giữ lấy. Nếu có lúc nào muốn cầu nguyện, hãy cầm nó. Còn nếu chưa muốn, cũng đừng vì tôi mà phải làm điều gì.”

Thiện Vy nhìn cây Thánh Giá. Cô không biết phải đáp thế nào. Ông Lý nắm tay cô, dặn dò thêm:

“Khi tôi đi, cô đặt nó lên ngực tôi nhé. Để tôi được nằm cùng nó.”

Thiện Vy vội nói:

“Ông đừng nói thế. Cháu sẽ tìm cách đưa ông về bản.”

Bàn tay ông buông khỏi tay cô, nhưng mắt vẫn hướng về cây Thánh Giá. Cơn gió mạnh giật tung cánh cửa lều.

Anh mặc chiếc sơ mi trắng vẫn thường mặc trong những chuyến đi thiện nguyện. Thiện Vy chạy đến ôm anh, nhưng bàn tay cô xuyên qua vai anh như chạm vào làn khói. Giọng cô vỡ ra:

“Sao anh bỏ em một mình?”

Nước mắt cô trào ra.

“Sao Chúa lại lấy đi anh của em?”

Anh chỉ lặng lẽ hướng về phía cô, rồi đưa tay chỉ về phía nhà nguyện trên đỉnh núi. Cánh cửa gỗ khép hờ, giống cánh cửa cô vẫn thấy trong giấc mơ. Thiện Vy nghẹn ngào nói với anh:

“Nhưng em không còn tin nữa.”

Thiện Vy vội trở ra giữ cửa, nhưng tấm ván đã bật khỏi bản lề. Mưa tạt vào, ngọn lửa nghiêng ngả rồi tắt. Cô kéo ông Lý vào sâu hơn trong lều, lấy thân mình chắn phía gió lùa. Bên ngoài, đất đá tiếp tục đổ xuống. Túp lều rung lên từng hồi. Thiện Vy cúi xuống đống tro, tìm được vài hòn than còn đỏ. Cô che gió, đặt những mảnh củi khô lên trên rồi kiên nhẫn thổi. Khi lửa bén, cô chụm thêm mấy thanh củi để giữ hơi nóng. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt ông Lý, làm lộ rõ đôi môi nhợt nhạt và những nếp nhăn hằn sâu quanh miệng.

Thiện Vy nhận ra ông đang cố thở sâu hơn, nhưng mỗi nhịp thở càng ngắn. Cô quỳ xuống bên ông, kiểm tra mạch. Nhịp đập dưới đầu ngón tay yếu và rời rạc. Cô gọi tên ông, cố giữ giọng bình tĩnh, hỏi ông có nghe thấy mình không. Ông Lý từ từ mở mắt. Thiện Vy nắm lấy bàn tay đang lạnh dần của ông và khẽ nói:

“Ông Lý ơi, cháu đây.”

Môi ông khẽ mấy máy, nhưng không thành tiếng. Thiện Vy cúi sát xuống. Cô không nghe được lời nào nữa. Bàn tay ông dần buông lỏng. Hơi thở cuối cùng thoát ra rất nhẹ. Thiện Vy đặt hai ngón tay lên cổ tay ông, chờ thêm rồi mới rút tay về. Không còn nhịp đập. Cô lặng đi bên ông. Không có lời kinh nào được cất lên. Chỉ có tiếng mưa nhỏ dần trên mái lều và tiếng nước từ sườn núi đổ xuống thung sâu.

Cô đặt cây Thánh Giá gỗ lên ngực ông, ngay dưới cổ áo đã ướt. Cô kéo tấm chăn, chỉnh cổ áo rồi đặt hai bàn tay ông xuôi theo thân người. Thiện Vy lấy cây Thánh Giá bạc của mẹ trong túi áo, khép bàn tay quanh nó rồi bọc bằng mảnh vải thô. Cô ngồi cạnh ông Lý, nhìn những đốm than đỏ dần tắt. Mệt mỏi kéo đến. Cô tựa lưng vào vách lều, cố thức để chờ trời sáng. Nhưng khi ngọn lửa chỉ còn những đốm than nhỏ, đôi mắt cô dần khép lại. Trong giấc ngủ chập chờn, Thiện Vy thấy mình đứng trên một tảng đá nơi đỉnh núi. Từ phía xa vọng đến tiếng chuông nhà thờ. Lúc ấy chồng cô xuất hiện.

Anh vẫn lặng im bên cô. Gió thổi qua, làm vạt áo trắng lay động. Hình bóng anh nhạt dần trong sương. Thiện Vy bật khóc. Khi ngẩng lên, cô không còn thấy chồng mình nữa. Thiện Vy choàng tỉnh, thấy khuôn mặt ông Lý bình an đến lạ lùng. Cây Thánh Giá gỗ vẫn nằm trên ngực ông. Cô cúi xuống chỉnh tấm chăn.

Bầu trời chuyển dần từ màu xám tro sang ánh bạc. Thiện Vy bước ra ngoài, dò đường xuống núi qua những đoạn đất trượt, nhiều lần phải dừng lại tìm chỗ đặt chân. Khi tới gần bản, cô gặp mấy người dân đang tìm đường lên trạm. Trong số họ có người đàn ông đã cùng cô đưa ông Lý lên lều. Anh đã thoát khỏi khu vực sạt lở và giúp đưa những người mắc kẹt đến nơi an toàn. Họ cho Thiện Vy uống nước nóng. Khi mưa đã ngớt và lối lên núi có thể đi qua, cô cùng những người dân quay về túp lều để đưa ông Lý về bản.

Người trong bản sửa soạn chỗ nằm trong căn nhà gỗ, gọi những người quen đến giúp lo hậu sự. Con cái ông Lý lần lượt trở về khi đường thông. Người nhóm bếp nấu nước, người đi tìm linh mục ở giáo họ bên kia núi. Những lời kinh vang lên khi trời sẫm tối. Thiện Vy ngồi ở góc nhà, cây Thánh Giá bạc đặt trong lòng bàn tay. Cô không đọc theo những lời kinh đang vang lên, nhưng cũng không đứng dậy bỏ đi. Trước khi rời nhà ông Lý, cô con gái cả trao cho Thiện Vy cây Thánh Giá gỗ.

Sáng hôm sau, trời còn tối. Thiện Vy cầm hai cây Thánh Giá, bước ra đường. Con đường dẫn đến nhà nguyện nhỏ nằm bên sườn đồi. Cô đã đi qua đó nhiều lần, nhưng chưa bao giờ bước vào. Đến nơi, cô dừng trước cánh cửa gỗ khép hờ. Bên trong, ngọn đèn dầu vẫn cháy trước tượng Đức Mẹ. Ánh sáng nhỏ hắt lên bức tường vôi cũ, soi rõ những vết nứt chạy từ mái xuống nền. Thiện Vy đứng ở ngưỡng cửa, ngước về phía ngọn đèn. Cô không biết ai đã thắp ngọn đèn, cũng không hiểu vì sao nó vẫn cháy sau một đêm bão.

Cô bước vào, đặt hai cây Thánh Giá lên chiếc bàn bên cạnh rồi quỳ xuống. Cô nhớ chồng, nhớ mẹ, nhớ bàn tay lạnh của ông Lý trong túp lều. Những lời kinh cô từng thuộc vẫn nằm đâu đó trong trí nhớ, nhưng không câu nào trọn vẹn. Lúc sau, cô chậm chạp làm dấu rồi cất tiếng cầu nguyện:

“Lạy Mẹ Maria… con từng bỏ đi, giờ con trở về. Xin Mẹ dẫn con về với Chúa.”

Giọng cô tan vào khoảng tĩnh lặng của nhà nguyện. Ánh lửa đèn dầu thỉnh thoảng nghiêng đi khi gió lọt qua khe cửa. Nước mắt Thiện Vy nhỏ xuống phiến đá dưới chân.

Trời chưa rạng hẳn. Sương phủ kín con đường xuống bản. Thiện Vy đứng dậy, cất hai cây Thánh Giá vào túi áo, bước ra khỏi nhà nguyện. Phía dưới, vài mái nhà có khói bếp bay lên. Cô nghe tiếng người gọi nhau ngoài sân, tiếng trẻ con khóc rồi nín. Con dốc xuống trạm y tế vẫn còn trơn sau bão.

Phát Diệm, 28/12/2024

M.V.P

(Nguồn hình ảnh: Vatican News Tiếng Việt)