NÅGRA CITAT OM ”SKROTTID” - NHỮNG ĐOẠN TRÍCH VIẾT VỀ “THỜI TÁI CHẾ”
NÅGRA CITAT OM ”SKROTTID”
![](http://maivanphan.vn/SiteFolders/MaiVanPhan/93/Tobia%20b%C3%A1o%20TD.jpg)
Tobias Theander översätter vietnamesisk skönlitteratur till svenska,
direkt från originalspråket. Foto: Peter Löfström
De
industriella revolutionerna har gjort att människorna äger allt fler saker.
Detta privilegium ger dem ytterligare ett, fast ett motsatt: rätten att slänga
bort saker. Men i Skrottids värld sker det på andra hållet: sakerna
kastar bort människorna. Eller med andra ord, människorna förvandlas till just
saker. Skrottid bekräftar än en gång Mai Văn Phấns enastående prosodiska
avtryck i den harmoniska föreningen av funderingar kring den moderna världens
nedbrytning. Det här är en värld där åtskillnaden mellan subjekt och objekt
inte alltid är tydlig. Med Skrottid tycks Mai Văn Phấn ha byggt upp en
struktur liknande en ramberättelse. Fast här är det inte fråga om en berättelse
inuti en berättelse, utan om en genre inuti en genre. Från det första kapitlet
till det sista är Skrottid som en resa från diktens töcken till prosans
klarhet.
(Bokhandeln Tao Đàn)
Skrottid
bär på ett eget varseblivande av epokens tragedi. Fosterlandet, Nationen och
Folket återfinns i en enskild persons undrande medvetande och historiska
oppositionslust, en person som inte för någons talan, inte talar i någons namn,
som varken lovsjunger eller tillintetgör, som är mätt på ideologi men grundlig
i sitt engagemang. Samtidigt som diktaren är en del av historien vänder han
ansiktet mot historien för att observera den utan några som helst mellanled.
(Litteraturkritikern
Đinh Thanh Huyền, vietnamesiska)
Liksom
en dörr i rummet suger långdikten Skrottid in oss för att därefter kasta
oss tillbaka till ett erfarenhetsområde fullt av överraskningar. Det börjat i Synpunkter,
vars val kommer att framträda i alla vinklar, nyanser och aspekter hos ett liv
av sönderfallande rester. Själar, föremål, modeller och argument blir plötsligt
demaskerade, tas fram i ljuset så vi känner oss som om vi hamnat i en mardröm.
(Fil
dr Nguyễn Thanh Tâm, vietnamesiska)
Mai
Văn Phấn är en poet som påminner om diverse maktslaktares kannibalism, som
förstår och accepterar livets ström som en tid av människoblivande. Genom hela
dikten löper ett dubbelt ledmotiv: blodtörst, förlamande glömska och
martyrskap, samt livsskapande, erinran om universell släktskap, broderligt
själsligt och andligt ”donerande”. Och blodet, det är inte bara en symbol för
folkets tragiska prövningar. Det är också en mångtydig bild som växer fram ur
en urgammal österländsk filosofisk-kulturell världsuppfattning. Ett sådant blod
rinner inte ”bort genom kanaliseringsrör” av inbördeskrig och idéstrider, utan
”rör sig rofyllt, barmhärtigt och fredligt, som ett sovande barns andhämtning”.
Blodet är en väldig livskraft, människans och naturens förenade minne och
gemensamma andning, vilket ger människorna, växterna och djuren en chans att
födas på nytt i den gemensamma jordiska boplatsens bräckliga värld. Med
uppbjudande av ett blodigt och ohejdbart minne återupplivar människorna de
döda, minns glömda ansikten, utplånade som på gamla under årens tyngd förlorade
fotografier. Som när ”släktingar träffas efter tvister och ovänskap”. Ett
sådant blodsminne svetsar samman de levande så att de kan leva värdigt och
fritt för varandra, utan att glömma att inte bara hjälten, poeten och tsaren,
utan även varje namnlös människa representerar mänskligheten och hela den
levande världen.
(Galina
Umyvakina – styrelseordförande i Voronezj-avdelningen av Ryska
författarförbundet)
Mai
Văn Phấn är en högst inspirerande diktare. Hans diktkonst är ett bevis på
människans styrka och mänsklighetens betydelse i en tidsålder av globala krig
och den mänskliga existensens hårda realitet.
(Förlaget
Shaker Media, Tyskland)
Mai
Văn Phấns bok Skrottid är ett sår, ett öppet, gapande sår ur vilket
blodet sipprar fram utan avbrott. Bilder av människokött som bryts ner som
avfall och skräp överallt på Vietnams fält har lagrats på näthinnan och avsatt
smärtsamma brännmärken på författaren och hans medmänniskor.
(Elvira
Kujović, poet, översättare till tyska)
Mai
Văn Phấns dikt ger inte läsarens fantasi vingar för en resa till illusionernas
och fantasiernas värld, utan fyller snarare på förrådet av okuvligt mod och
gränslös energi för att inspirera dem att stiga ur nattens mörker till ett och
blomstrande samhälles ljus.
(Neetta
Porwal, poet, översättare till hindi)
Mai
Văn Phấns långa dikt Skrottid låter språkets ursprung vidröra den rädsla
och det mörker Vietnamkriget medfört. Dikten tecknar ner en plåga ingen kan
förstå eller behandla i sinnets fria rymd där minnen och begär lagras
tillsammans.
(Ko
Hyung-ryul, poet, chefredaktör för tidskriften “Sydkoreas moderna poesi”)
Mysteriet
i detta verk ligger i att blodflödet från det förflutna är svart, förändras
till mörkrött och därefter, i nutid, till ljusrött. Vart än blodet rinner
väcker det till liv historiska händelser i mitt land, tidens misstag och
tragedier från tidigt 1900-tal till nu. Diktens nio kapitel kan betraktas som
nio fristående gränspålar, och mellan dem finns fingervisningar, låt oss kalla
dem små stakpinnar. Blodet rinner förbi gränspålarna en efter en och får dem
därvid att lysa upp, så att läsaren ser det sorgliga tillståndet hos ett folk,
dess gråt, dess ära, dess misstag och även dess hopp.
(Ur
ett brev från Mai Văn Phấn till hans sydkoreanska läsare)
NHỮNG
ĐOẠN TRÍCH VIẾT VỀ “THỜI TÁI CHẾ”
“Consumerism
encourages people to acquire more things. It also entitles them to a second,
reverse privilege: the right to dump things. “Era of Junk” tells an opposite
story: people are abandoned by things. In other words, people are objectified. “Era
of Junk” once again affirms Mai Văn Phấn’s distinctive style in his effort to
deconstruct and make sense of the modern world’s degradation, a world where
there is no clear demarcation between the Subject and the Object. His new work
establishes a structure similar to a frame story, or to be more precise, a
frame genre. “Era of Junk”, from the beginning sentence to the ending word,
recounts a journey from the ambiguity of poetry to the transparence of prose”
(Tao Dan Book Joint Stock Company)
“Những
cuộc cách mạng công nghiệp đã khiến cho con người ngày càng sở hữu nhiều đồ
vật. Đặc quyền ấy khiến họ có thêm một đặc quyền thứ hai đối nghịch: quyền vứt
bỏ đồ vật. Nhưng trong thế giới của “Thời tái chế”, câu chuyện diễn ra ngược
lại: con người bị đồ vật bỏ rơi. Hoặc có thể nói một cách khác, con người biến
thành chính đồ vật. “Thời tái chế” một lần nữa khẳng định dấu ấn thi pháp độc
đáo của Mai Văn Phấn trong sự kết hợp hài hòa với những suy niệm về quá trình
mục rữa của thế giới hiện đại. Đó là thế giới mà sự phân chia giữa chủ thể và
khách thể không phải lúc nào cũng rõ ràng. Với “Thời tái chế”, Mai Văn Phấn
dường như đã thiết lập được một cấu trúc tương tự truyện khung (frame story).
Nhưng ở đây, không phải là truyện lồng trong truyện mà là thể loại lồng trong
thể loại. Từ chương mở đầu đến chương kết thúc của “Thời tái chế” như một hành
trình đi từ sự mơ hồ của thơ đến sự sáng rõ của văn xuôi”.
(Nhà sách Tao Đàn)
*
* *
“Thời
tái chế” mang đến một cảm nhận riêng về những bi kịch thời đại. Tổ quốc, Dân
tộc, Nhân dân được nhìn nhận trong ý thức tự vấn, tinh thần phản biện lịch sử
của một cá nhân cụ thể, không nói thay ai, không nhân danh ai, không ngợi ca
cũng không đả phá, bão hòa về ý thức hệ nhưng triệt để về độ dấn thân. Nhà thơ
vừa là một phần của lịch sử vừa quay hẳn
mặt vào lịch sử để khám phá nó mà không thông qua bất kỳ hình thức trung gian nào.
(Nhà phê bình văn học Đinh Thanh Huyền, Việt Nam)
*
* *
Trường
ca "Thời tái chế" như một cánh cửa không gian, hút ta vào rồi ném trả
về một vùng kinh nghiệm đầy hoang mang. Bắt đầu từ một “Điểm nhìn” mà sự lựa
chọn sẽ làm hiện hình mọi góc cạnh, chiều kích hay bình diện của đời sống trong
trạng thái phế thải, hư hoại. Những linh hồn, những sự vật, những mô hình,
những luận điệu bỗng bị lật tẩy, phơi bày ra ánh sáng khiến chúng ta có cảm
giác như mình lạc vào một cơn ác mộng.
(Tiến sĩ Nguyễn
Thanh Tâm, Việt Nam)
* * *
«Май Ван Фан –
поэт, помнящий о людоедстве разных властных мясников, понимает и принимает
течение жизни как время вочеловечения. Через всю его поэму проходит двуединый
лейтмотив: кровопийства, увечного беспамятства, мученичества и жизнетворчества,
памятования о всеобщем родстве, братского душевного и духовного «донорства». И
кровь – это не только символ трагических испытаний народа. Это и многозначный
образ, вырастающий из многовекового восточного философско-культурного
миропонимания. Такая кровь не «утекает через канализационные трубы»
междоусобных войн и идейных распрей, а «движется безмятежно, милосердно, мирно,
подобно дыханию спящего ребенка». Она – великая сила жизни, единая память и
общее дыхание человека и природы, что дает людям, растениям и животным шанс для
возрождения в хрупком мире общего земного обитания. Усилиями кровной, не
пресекающейся памяти воскрешают мертвых, вспоминают забытые, стершиеся, как на
старых фотографиях, затерявшиеся в толще лет – лица. Как будто «встречают
родных после смуты и разлуки». Такая кровь-память объединяет живых, чтобы
достойно и свободно жить друг для друга, не забывая, что не только герой, поэт,
царь, но и каждый безымянный человек – представитель человечества, всего живого
мира.
(Галина
УМЫВАКИНА - Председатель Правления Воронежского регионального отделения
Союза российских писателей)
“Mai Văn Phấn là nhà thơ thấu hiểu và chấp nhận dòng chảy của cuộc đời như dòng thời gian hóa thân. Xuyên suốt trường ca là hai luồng tư tưởng chủ đạo thống nhất: đổ máu, vô thức tê liệt, tử đạo và hoạt động sống còn, tưởng nhớ đến mối quan hệ họ hàng, tinh thần huynh đệ, sự hiến dâng tâm linh. Và máu không chỉ là biểu tượng cho những cuộc thử nghiệm bi thảm của dân tộc. Đây là một hình ảnh đa giá trị phát triển từ thế giới quan hàng thế kỷ về triết học và văn hóa phương Đông. Máu không “thoát qua ống cống” nội chiến và xung đột tư tưởng, mà “Máu điềm nhiên từng bước khoan dung, bình an tựa hơi thở của bé thơ đang ngủ”. Máu là sức sống vĩ đại, một ký ức duy nhất, là hơi thở chung của con người và thiên nhiên, mang đến cho con người, động thực vật cơ hội hồi sinh nơi cư trú trần gian chung trong thế giới mong manh. Bằng nỗ lực của một ký ức sinh tử không ngừng đã làm sống lại người đã chết, nhớ về những gương mặt bị lãng quên, bị xóa nhòa, như trong những bức ảnh cũ, bị đánh mất trong tầng tầng năm tháng. Như thể “nhận họ hàng thân thuộc sau cơn tao loạn, chia lìa”. Ký ức - máu làm người đang sống đoàn kết, sống đàng hoàng và tự do, không quên rằng không chỉ anh hùng, nhà thơ, nhà vua, mà mỗi con người vô danh là đại diện của nhân loại, của cả thế giới.
(Galina UMYVAKINA - Chủ tịch Hội Nhà văn khu vực Va-rô-nhét của Liên hiệp các nhà văn Nga)
*
* *
“Mai
Văn Phấn ist ein höhst inspirierender Dichter. Seine Dichtkunst ist ein Beweis
für die Stärke des Menschen und die Bedeutung der Menschlichkeit im Zeitalter
globaler Kriege und einer harten Realität menschlicher Existenz”
(Nhà Xuất bản Shaker Media, Đức)
“Mai
Văn Phấn là một nhà thơ của niềm cảm hứng. Thơ ông là bản tuyên ngôn về sức
mạnh của con người và sự quan trọng của tính nhân bản trong thời đại luôn bị đe
dọa bởi chiến tranh toàn cầu và hiện thực nghiệt ngã của sự tồn tại con người”
(Nhà Xuất bản Shaker Media, Đức)
*
* *
"Mai
Văn Phấns Buch „Ära des Mülls“ ist eine Wunde, eine offene, klaffende Wunde aus
welcher das Blut ununterbrochen weitersickert. In der Netzhaut gespeicherte
Bilder des menschlichen Fleisches, das überall in den vietnamesischen Feldern
dem Abfall und Müll gleich verwest, haben den Autor und seine Mitmenschen
schmerzlich gebrandmarkt."
(Elvira
Kujović, nhà thơ, dịch giả Đức)
"Trường
ca „Thời tái chế“ của Mai Văn Phấn là một vết thương, vết thương hở miệng mà từ
đó máu vẫn tiếp tục rỉ ra. Trong võng mạc còn lưu giữ hình ảnh những con người
phàm trần đang bị phân hủy như rác rưởi, và chất thải có mặt khắp nơi trên cánh
đồng Việt Nam. Những hình ảnh ấy trong tác phẩm đã làm lên thương hiệu một tác
giả"
(Elvira
Kujović, nhà thơ, dịch giả Đức)
*
* *
“Mai
Văn Phấn's poem does not give its readers wings of imagination for a trip to
the world of illusions and fantasies rather replenish indomitable courage and
boundless energy to inspire them to rise from the darkness of the night and
plunge into the light of a free and flourishing society”
(Neetta
Porwal, nhà thơ, dịch giả tiếng Hin-đi, Ấn Độ)
“Thơ
của Mai Văn Phấn không mang đến cho độc giả đôi cánh để tưởng tượng về một
chuyến đi vào thế giới ảo tưởng và huyền bí, mà tiếp thêm cho họ lòng can đảm,
bất khuất và năng lượng vô biên, truyền cho họ cảm hứng vươn lên từ bóng tối
của đêm đen, lao tới ánh sáng của xã hội tự do và hưng thịnh”.
(Neetta
Porwal, nhà thơ, dịch giả tiếng Hin-đi, Ấn Độ)
*
* *
“베트남 전쟁 발발이 던져준 공포와 어둠에 그 언어의 실뿌리가 닿아 있는 마이반펀(Mai Văn Phấn)의 서사시 『재처리 시대, THỜI TÁI CHẾ』는 자전 기억을 담당하는 편도체(扁桃體)의 자유공간에 분석과 치유가 불가한 고통과 희망을 기록하고 있다”.
(고형렬)
“Trường
ca “Thời tái chế” của Mai Văn Phấn mang gốc rễ của ngôn ngữ chạm vào nỗi sợ hãi
và bóng tối mà chiến tranh Việt Nam mang lại. Nó ghi lại nỗi đau không thể giải
thích và chữa trị trong không gian tự do của tâm trí, nơi lưu đầy ký ức cùng
khát vọng đi kèm.”
(Ko
Hyung-ryul, nhà thơ, Tổng biên tập tạp chí
Thi học hiện đại Hàn Quốc)
*
* *
“이 작품의 신비는 흑색의 과거에서 흐르는 피의 강이 적색으 로 바뀌고 지금은 밝은 빨간색으로 변한다는 것에 있다. 그 강이 어느 곳이든 흐를 때마다 우리나라는 역사적 사건을 일으켰다. 이것은 20세기 초부터 현재까지 쌓여온 시대의 실책과 비극이 다. 이 서사시의 아홉 개의 장은 아홉 개의 독립적 이정표들로 설 정했으며 이 이정표들 간에는 표지판 혹은 작은 삼각표지판 들이 있다. 피의 강은 이정표들을 차례로 통과하면서 밝아지도록 해서 독자들이 한 민족의 운명, 눈물, 영광, 실수와 희망을 볼 수 있도록 구성을 했다».
(한국
독자들에게
- 마이반펀)
“
Bí ẩn trong tác phẩm này là dòng sông máu chảy từ quá khứ có màu thẫm đen, biến
thành thẫm đỏ và sau đó là đỏ tươi trong hiện tại. Dòng sông ấy chảy đến đâu đã
đánh thức các sự kiện lịch sử đất nước tôi đến đó, những sai lầm, bi kịch của
thời đại từ đầu thế kỷ XX đến nay. Chín Chương trường ca này được coi như chín
cột mốc tồn tại độc lập, và giữa những cột mốc lớn ấy là những chỉ dấu, hay gọi
là những cọc tiêu nhỏ. Dòng sông máu đã lần lượt đi qua những cột mốc làm cho
chúng sáng lên, để bạn đọc nhìn thấy thân phận một dân tộc, thấy nước mắt, sự
vinh quang, những lỗi lầm, và cả niềm hy vọng”.
(Trích thư của Mai Văn Phấn gửi bạn đọc Hàn Quốc)