Лезгинский язык - Ngôn ngữ Lezgin

Лезгинский язык - Ngôn ngữ Lezgin

 

 

 

 

 

 

Лезги́нский язы́к (самоназвание: лезги чӀал) — язык лезгин, живущих в южной части Дагестана и на севере Азербайджана. Относится к лезгинской ветви нахско-дагестанской семьи языков гипотетической северокавказской надсемьи.

 

Согласно энциклопедическому справочнику «Ethnologue», число носителей лезгинского языка в Азербайджане составляло 364 тысячи на 2007 год. В Российской Федерации лезгинским языком в 2010 году, по данным переписи, владело 402 173 человек. В Азербайджане в 2009 году, по данным переписи, проживало 180 тыс. лезгин, однако учёный-этнодемограф Ариф Юнусов оценивает численность лезгинского населения в Азербайджане в 250—260 тыс. чел. Лезгинский язык исторически выполнял роль лингва-франка в пределах Южного Дагестана, и только с XX в. его заменил в городах и значительно потеснил в сельской местности русский язык.

 

На лезгинском языке издаются книги и газеты (самая массовая в России — «Лезги газет», в Азербайджане — «Самур»).

 

В 2016 году в издании ЮНЕСКО «Атлас языков мира, находящихся под угрозой исчезновения» лезгинскому языку был присвоен статус vulnerable (уязвимый). По этому поводу был создан проект по спасению лезгинского языка под названием «Сокровище Лезгистана».

 

 

 

m

 

 

 

Tiếng Lezgi, cũng được gọi là tiếng Lezgin, là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Lezgi của ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz. Đây là ngôn ngữ của người Lezgi, sống ở miền nam Đagextan, miền bắc Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kazakhstan, Thổ Nhĩ Kỳ, Đức, v.v. Tiếng Lezgi là ngôn ngữ văn học và là một ngôn ngữ chính thức của Dagestan. Tính đến năm 2002, tiếng Lezgi là ngôn ngữ của 397.000 người ở Nga, chủ yếu tại Nam Đagextan, các quận Qusar, Quba, Qabala, Oghuz, Ismailli và Khachmaz (Xaçmaz) miền đông bắc Azerbaijan. Tiếng Lezgi cũng có mặt ở Kazakhstan, Kyrgyzstan, Thổ Nhĩ Kỳ, Turkmenistan, Ukraine, Đức và Uzbekistan, do người nhập cư từ Azerbaijan và Đagextan mang tới.

 

Người Lezgin là một trong những dân tộc thổ dân cổ đại nhất đã đóng một vai trò quan trọng trong cấu trúc chính trị của Transcaucasus và Bắc Kavkaz, trong sự phát triển kinh tế, tinh thần và văn hóa của nó. Tổ tiên của người Lezgin hiện đại là những dân tộc sống ở phía đông của Caucasus, thuộc bang Albania của Caucasian, gần gũi với nhau, cả về ngôn ngữ và văn hóa. Trong suốt lịch sử của mình, nhà nước Albanian đã nhiều lần phải hứng chịu nhiều cuộc xâm lược khác nhau của người La Mã và Ba Tư. Cho đến thế kỷ VII. AD Caucasian Albania đã cố gắng duy trì sự toàn vẹn của mình, bất chấp mọi nỗ lực của quân xâm lược. Đến thế kỷ VII. bao gồm việc người Ả Rập chinh phục Caucasian Albania và sự truyền bá đạo Hồi giữa các dân tộc nói tiếng Lezgin. Sau cuộc chinh phục của người Ả Rập, Albania được chia thành nhiều đơn vị hành chính, bao gồm vương quốc Lax, nơi có dân số là người Lezgin và các dân tộc nói tiếng Lezgi khác di cư khỏi vùng đồng bằng. Thế kỷ XIII-XIV được đánh dấu bởi các chiến dịch của người Khazars, người Kipchaks, người Mông Cổ trên Lezgin. Sau cuộc xâm lược của người Tatar-Mông Cổ trong khoảng thế kỷ XIV-XVIII. Caucasus đã bị chiếm giữ bởi người Thổ Nhĩ Kỳ và người Ba Tư hơn một lần. Vì vậy, kết quả của sự nổi lên của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của các dân tộc Lezgin, dưới sự chỉ huy vĩ đại của Haji-Daud Mushkurski, sự bành trướng của Iran đã bị chặn đứng và quân xâm lược Ba Tư do người cai trị Iran Nadir Shah lãnh đạo đã bị đánh bại. Vào giữa thế kỷ 18. các hãn quốc độc lập và các xã hội tự do bắt đầu hình thành trên lãnh thổ của các dân tộc nói tiếng Lezgin. Đến cuối thế kỷ 18. hầu như tất cả các nhà cầm quyền thời phong kiến đều nhận ra rằng Nga là chỗ dựa vững chắc và đáng tin cậy hơn so với Iran và Thổ Nhĩ Kỳ, do đó đã cố gắng tăng cường quan hệ với nước này. Từ năm 1802 đến năm 1804, nhiều hãn quốc, bao gồm cả các hãn quốc Lezgin, đã chấp nhận quốc tịch Nga.

 

Vào những năm 60 của TK XIX. đã có một số thay đổi hành chính. Quận Samur và hãn quốc Kyurin trở thành một phần của vùng Dagestan, và tỉnh Cuba - thành tỉnh Baku. Các hãn quốc đã bị thanh lý, Lezgin theo ý muốn của các quan chức Nga hoàng được chia thành hai tỉnh, và sau đó là các bang. Sự phân chia này vẫn tiếp tục cho đến ngày nay.

 

Hai thời điểm bi thảm đối với chế độ nhà nước Nga (1917 và 1991) đã tác động khủng khiếp đến số phận của người dân Lezgin.

 

Trong kỷ nguyên của chủ nghĩa xã hội, với sự ra đời của các nhà nước mới, người Lezgin lần đầu tiên bị phân chia theo địa giới hành chính trong không gian chính trị thống nhất của Liên Xô. Với sự sụp đổ của Liên Xô, người Lezgin, chống lại ý muốn của họ, nhận thấy mình là một phần của các quốc gia khác nhau. Một biên giới nhà nước cứng nhắc đã được thiết lập giữa miền nam và miền bắc Lezgin. Sau khi Liên Xô sụp đổ, người dân Lezghin phải chịu áp lực mạnh mẽ từ một bên là các quốc gia có chủ quyền mới nổi và một bên là các gia tộc quyền lực-kinh tế. Thật không may, người Lezgin chưa sẵn sàng cho hệ thống chính trị đã thay đổi, họ không thể tập hợp như một nhóm dân tộc duy nhất.

 

Ban lãnh đạo Liên bang Nga, Cộng hòa Dagestan và Cộng hòa Azerbaijan không nên thờ ơ với số phận của người Lezgin, bởi vì mối quan hệ giữa các nước cộng hòa của chúng ta và các dân tộc nói chung phụ thuộc phần lớn vào hạnh phúc của họ. Ban lãnh đạo của Cộng hòa Dagestan và Liên bang Nga cần phải nhất quán và nguyên tắc hơn trong việc thực hiện các nghị định và quyết định của họ đối với các vấn đề của người dân Lezgin bị chia rẽ và toàn bộ miền Nam Dagestan

 

Người Lezgins đã và vẫn là nhóm dân tộc lớn nhất ở Caucasus. Theo số liệu chưa đầy đủ, số lượng người Lezghin là hơn một triệu người. Theo điều tra dân số năm 2002, 411,5 nghìn người Lezgins sống ở Nga. Tổng số dân tộc Lezghin ở Nga là 615,7 nghìn người. Tại Azerbaijan, người Lezgins là quốc gia lớn thứ hai; theo điều tra dân số năm 1999, 178 nghìn người đã được ghi nhận. Theo các chuyên gia, khoảng 700 nghìn người Lezgins sống ở Cộng hòa Azerbaijan. Lezgins cũng sống ở Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan và các nước cộng hòa cũ khác của Liên Xô.

 

(Theo Wikipedia)

 

 

Чем Дербент интересен для туристов

Красивые пейзажи в Дагексане

 

 

 

 

 

 

BÀI KHÁC
image advertisement
image advertisement

image advertisement
image advertisement




























Thiết kế bởi VNPT | Quản trị