Mai Văn Phấn yêu cho trăng sáng (phê bình) - Phạm Thùy Linh

Mai Văn Phấn yêu cho trăng sáng



 

Phạm Thùy Linh

 

 

 

 

Mặt bỗng đỏ, ngượng ngùng hay bối rối thoảng qua không dám nhìn vào mắt người đang say xưa đọc thơ… Có lẽ sẽ không ai có cảm giác ấy nếu Mai Văn Phấn không tiếp tục cao hứng nói về khởi thủy đến những vĩ thanh của ý tưởng và cảm xúc, hay nói cách khác, anh đang muốn minh bạch hơn những mơ hồ nơi “vùng mờ” trong mỗi câu thơ của mình. Lạ không? Với Phấn, không có gì lạ. Cũng bởi, sẽ nhiều người đọc thơ anh mà không hiểu được chủ đích của tứ thơ, ngọn nguồn của xúc cảm. Vì đọc thơ Mai Văn Phấn ta phải suy ngẫm, chiêm nghiệm, phải cởi bỏ những quan niệm cũ mới mong có thể tiếp cận...

 

“Thơ tình của Mai Văn Phấn không “lộ”. Đừng chạy theo hình ảnh, đừng nghĩ về những điều thực dụng, phàm tục nơi đời thường ô hợp. Nó là cõi riêng, cõi thiêng, thuở thơ ngây hay thoáng vu vơ mà ta không dễ nắm bắt... Bản chất tình yêu là vậy.” Một người bạn ngồi cạnh tôi đã nói thế. Mai Văn Phấn như bật người khỏi chiếc ghế trong góc quán cuối đường Văn Cao. Hơi gió, chút mưa bay se sẽ trong chiều đầu hè và không gian bàng bạc giúp thơ Phấn càng thăng hoa giữa bạn bè. Nghe đọc, rồi phân giải, ta bỗng thấy ngọn lửa trong những câu thơ tưởng như rất giản dị và mềm mại đang lan tỏa khắp gian phòng. Mà ngọn lửa bốc cao mới hiển lộ hết chất thơ Mai Văn Phấn. Phấn đâu có phải người gốc Hải Phòng, nhưng thơ của anh mang đậm tính cách của người miệt biển, mặn mòi, bộc trực và ngay thẳng. Ngay thẳng trong từng cử chỉ, dáng điệu, giọng nói.

 

“Tôi quê ở “Phát – Diệm” Ninh Bình, nhưng Hải Phòng là quê hương thứ hai của tôi. Biển sâu và gió mạnh nơi đây đã hun đúc nên khí chất của con người thành phố sôi động, mặn mòi này. Người Hải Phòng đã dậy tôi sống, dậy tôi yêu và cũng vô tình dậy tôi làm thơ. Tính cách Hải Phòng đã rần rật chạy trong huyết quản tôi, cũng như luôn hiện hữu trong mỗi trang thơ tôi viết...” – Phấn tâm tình bên ly rượu với bạn bè khi bắt đầu nói đến thơ anh. Ngay khi anh đọc thơ của mình, chất “Hải Phòng” như đã tỏa trong đôi mắt sáng nhìn thẳng, những cử chỉ mạnh mẽ như bị cuốn theo những chuyển động hình tượng thơ của mình. Đọc đi rồi đọc lại mà lửa vẫn ngùn ngụt cháy trong mỗi câu thơ: “Ra biển một mình/Nỗi nhớ buộc vào chân tóc/Cơ thể em trước đại dương phần phật” (Anh anh em em). Căng đến thế. Dùng từ cũng mạnh mẽ đến thế là cùng. Cơ thể người yêu mà Mai Văn Phấn đang cho bay trước đại dương “phần phật”, như cánh diều no gió trước biển rộng. Tiếp nữa: “Anh dũng mãnh lún sâu/chờ sinh lại trong tóc mềm/phủ nồng mắt dại/đi ra lững thững/ngạo nghễ tượng đài/chợt bôi xoá những điều đã biết…” (Được quyền nghĩ những điều đã ước). Lần này thì người nghe đỏ mặt thật. Hơi ngại ngùng nhưng cũng phải bật cười vì sự phân tích thật thà và hài hước của anh. Và rồi, trở lại đắm say trong cái mênh mông của nụ hôn “Ta mang nụ hôn/Như con cá mang đuôi và vây lưng/Quẫy vào biển rộng…” (Giáng sinh). Mang mang một nỗi da diết tựa như đang hình dung được cái đắm say của nụ hôn. Hôn để yêu đời, để thở, để sống...

 

Có mặt trong buổi hội ngộ ấy để gặp anh với tôi là một sự tình cờ. Nhưng lại nhớ lần đầu gặp Mai Văn Phấn cách đây hơn chục năm. Ngày ấy, thơ Mai Văn Phấn bắt đầu “sôi” trên văn đàn cả nước. Mới. Hiện đại. Suy tư lô-gic. Và rất đời. Nghe các bạn văn và cả những người không trong giới văn nghệ nói về Mai Văn Phấn càng hiểu thêm cái đáng quý của một người luôn rạch ròi trong sáng tác và lối sống. Mai Văn Phấn là một trong số ít nhà thơ thực tế. Công việc hàng ngày anh luôn tận tụy, chính xác. Nhưng những sáng tác của anh vẫn đầy ắp trên các trang văn nghệ của nhiều tờ báo, tạp chí cả nước. Công việc của một cán bộ hải quan vẫn luôn được anh hoàn thành. Và thơ Mai Văn Phấn, luôn tự tin và góp phần làm trong lành hơi thở đời sống chúng ta. Thơ ca chính là cái Đẹp. Vì thế mà nhà văn Nga Dostoievski, người còn được mệnh danh là "nhà dự cảm thấu thị" đã nói: “cái đẹp sẽ cứu độ thế giới”.

 

Tôi ghé thăm website riêng của Mai Văn Phấn để đọc thêm các sáng tác của anh dù anh đã nhắc “maivanphan.com ngừng hoạt động từ tháng 6-2008. Nhưng bạn bè vẫn truy cập như đến với một thư viện nhỏ trên internet.” Ở thế giới riêng ấy, tôi gặp một đề mục “Thơ tình Mai Văn Phấn” với 28 bài. Bài nào cũng giàu những hình ảnh phồn sinh, thấy bộn bề hơi thở đời thường, nào hành hoa, khói than, những bộ bàn ghế cũ... Bài nào cũng chất ngất những nỗi lo toan thường nhật. Nhưng ẩn sâu trong đó, giữa những tiếng ồn ào phố xá, giữa những lanh canh nồi niêu xoong chảo vẫn có những khoảnh khắc thiêng liêng dành cho tình yêu.

 

Lúc chia tay nơi quán cóc, chúng tôi biết được anh đang chuẩn bị bản thảo cho tập thơ tình, tạm lấy tên Mắt Em Cho Trăng Sáng. Tên tập thơ hàm chứa thần thái những câu thơ mà Mai Văn Phấn vừa đọc, dù mỗi người một cảm nhận và  sẽ giữ cho mình dáng vẻ riêng. Nhưng nội hàm tình yêu muôn đời là tái sinh thế giới, thanh tẩy đến tận cùng đời sống cao đẹp này. Tôi tin Mai Văn Phấn đã yêu và tiếp tục sáng tác vì lý tưởng cao đẹp của thi ca./.

 

P.T.L

(Báo Hải Phòng cuối tuần số 10, ra ngày 5/6/2009)

BÀI KHÁC
1 2 


























Thiết kế bởi VNPT | Quản trị